Jadwiga Nowak - Jeziorańska


Fotografie
Jadwiga Nowak - Jeziorańska (1917-1999)


Jadwiga z Wolskich Nowak-Jeziorańska urodziła się w Żydaczowie na ziemi lwowskiej. Przed wybuchem wojny rozpoczęła studia na Uniwersytecie Jagielońskim w Krakowie. W 1941 roku wyjechała do Warszawy, gdzie, pod pseudonimem "Greta", zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Przydzielona do "enki" - Podwydziału Propagandy Dywersyjnej "N" przy Wydziale Propagandy BIP-u - początkowo pracowała w tajnej drukarni, a następnie jako łączniczka Działu III (redakcyjnego). W czasie powstania warszawskiego została odznaczona za odwagę Krzyżem Zasługi z Mieczami. 7 września 1944 roku wzięła ślub z działającym pod pseudonimem Jan Nowak "kurierem z Warszawy" Zdzisławem Jeziorańskim. Wspólnie z mężem przerzuciła do Londynu zdjęcia i filmy nakręcone w czasie powstania, za co nadano jej Krzyż Walecznych i awansowano do stopnia porucznika.

Fotografią zaczęła zajmować się od początku lat pięćdziesiątych. W 1957 roku została członkiem działającego przy polskim oddziale YMCA w Londynie Stowarzyszenie Fotografików Polskich (The Polish Photographic Society). Brała udział w Wystawach Fotografii Polskiej na Obczyźnie (World's Exhibition of Polish Photographers Abroad); jej prace zaprezentowano na zorganizowanej w 1991 roku w Szczecinie wystawie "Polska fotografia na świecie". Swoje zainteresowania skupiła głównie na postaciach ludzi i przyrodzie. Wśród pokazywanych na wystawie zdjęć znajdują się zarówno portrety, jak i sylwetki osób uchwycone w trakcie podróży po Włoszech, Hiszpanii czy Ziemi Świętej, w typowym otoczeniu i w charakterystycznych dla nich sytuacjach. Dużą wrażliwością odznaczają się fotografie Jadwigi Nowak-Jeziorańskiej poświęcone naturze, a w szczególności widoki gór oraz przedstawienia wody z odbitymi w niej roślinami i przedmiotami. W wielu pracach ważnym elementem, dzięki któremu autorka uzyskała artystyczną ekspresję, jest światło - bądź to wydobywające z mroku kształty, bądź potęgujące kontrast czerni i bieli.

Literatura:

  1. (aka), Porucznik "Greta", "Rzeczpospolita" z 7.05.1999, nr 105
  2. Jeziorański Zdzisław (Jan Nowak), Kurier z Warszawy, Kraków 1997
  3. Mazur Grzegorz, Biuro Informacji i Propagandy SZP-ZWZ-AK 1939-1945, Warszawa 1987
  4. Ney-Krwawicz Marek, Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945, Warszawa 1990
  5. Polska fotografia na świecvie (katalog wystawy), red. Krystyna Łyczywek, Szczecin 1991
  6. Wspomnienia Jadwigi Nowak-Jeziorańskiej z działalności konspiracyjnej. Maszynopis przechowywany w Dziale Rękopisów ZNiO, nr akcesyjny 79/99/3


Katalog
Scenariusz i aranżacja wystawy: Leszek Machnik
Projekt katalogu: Stanisław Kozak
Zdjęcia: Mirosław Łanowiecki

1. Portret Danusi Miz-Myszyn
  38,5 x 29,5

2. "Artysta"
  30,0 x 39,5

3. Portret Danuty Nowakowskiej
  35,0 x 27,5

4. "Profil" - portret Tadeusza Nowakowskiego
  38,5 x 30,0

5. Stary mężczyzna. Jerozolima
  40,0 x 30,0

6. "Przewodniczka" ("W pustyni")
  39,5 x 29,5

7. "Dziecko pustyni"
  39,5 x 29,5

8. "Gitarzysta z Toledo"
  29,5 x 39,0

9. Głowa gitarzysty
  34,0 x 29,5

10. Tańcząca flamenco. Toledo
  39,0 x 29,0

11. Tańcząca flamenco
  39,0 x 28,5

12. "Szewc z Amalfi"
  28,5 x 26,0

13. "W Amalfi"
  28,5 x 26,0

14. "Żałobnicy"
  30,0 x 28,5

15. "Wieki mówią" - tak zwana świątynia Kastora i Polluksa w Agrigento
  39,5 x 29,5

16. "Zaułek"
  38,5 x 30,0

17. "Światło i cień"
  39,5 x 30,0

18. "Mgła"
  29,5 x 34,0

19. "Martwa natura"
  41,0 x 35,5

20. Bez tytułu
  39,0 x 30,0

21. "Refleksy na wodzie"
  39,5 x 30,0

22. "Spokój we mgle"
  39,5 x 30,0

23. "Drzewo - widmo"
  39,5 x 29,5

24. "Chmura"
  39,5 x 29,5

25. "Osty"
  29,5 x 39,5

26. "Zima w Alpach - studium śniegu"
  39,5 x 29,5