Luis Couperus
Luis Couperus
Herman Heijermans
Herman Heijermans
Lucebert Houts
Lucebert Houts
Frederik Eeden
Frederik Eeden
Margriet Moor
Margriet Moor

www.literaturaniderlandzka.pl

Wystawy poświęcone tematyce literackiej mają w Ossolineum długą tradycję. Dość tylko przypomnieć, że w latach 1990-2002 urządzano średnio po 3 ekspozycje o charakterze literackim rocznie, czyli ok. 40 w ciągu tych 13 lat.

Piśmiennictwo niderlandzkie reprezentowane jest przez liczne tłumaczenia oraz teksty oryginalne. Są to zarówno stare druki jak i druki XIX, XX i XXI w. Wystawa zatytułowana: www.literaturaniderlandzka.pl jest już czwartym z kolei, wspólnym przedsięwzięciem Ossolineum, niderlandystyki wrocławskiej oraz Ambasady Królestwa Niderlandów w Warszawie.

Każda wystawa poświęcona tematyce literackiej podejmuje przede wszystkim, obok aspektu poznawczego, biograficznego czy historycznego, problematykę recepcji danego zjawiska. Autorzy wystawy zadali sobie pytanie, dlaczego w ogóle tłumaczy się dane dzieło literackie? Czego odbiorca polski poszukiwać chce i może w literaturze niderlandzkiego obszaru językowego?

Niderlandy kojarzą się w Polsce przede wszystkim z niedościgłym malarstwem XVI i XVII wieku. Z krajobrazami znanymi z obrazów Rembrandta i kwiatami, z których uprawy zasłynęły. Do tego wizerunku dodać można jeszcze poldery, kanały i nieodłączne wiatraki. Literatura niderlandzka, jak piszą autorzy tekstów katalogu towarzyszącego wystawie, miała mniej szczęścia w wywoływaniu zainteresowania. Wydaje się, że przyczyny tego zjawiska szukać należy w oddaleniu kultur: polskiej i niderlandzkiej, w tworzeniu dzieł w odrębnych klimatach literackich. Prezentowana w Ossolineum wystawa wskazuje jednak, że zainteresowanie kulturą niderlandzką w Polsce stale rośnie. świadczą o tym działające przy wielu uniwersytetach instytuty niderlandystyki i wzrastająca liczba studentów, zainteresowanych literaturą tego obszaru językowego.

Scenariusz wystawy, inspirowany tekstami zamieszczonymi w katalogu wystawy, zawiera najważniejsze, wymienione przez Autorów teksty, stanowiące najistotniejsze punkty polskiej recepcji literatury niderlandzkiej. Centrum zainteresowania stanowi jednak współczesna literatura niderlandzka w przekładzie polskim. Czego może oczekiwać Polski czytelnik literatury niderlandzkiego obszaru językowego? Wydaje się, że przede wszystkim odpowiedzi na pytanie kim jest współczesny Holender. Jakie czynniki kształtują jego sposób myślenia, w którą stronę ewoluują jego zainteresowania. Może znaleźć odpowiedź, z kogo dzisiaj składa się holenderskie społeczeństwo i kto tworzy literaturę. Pomimo pozornych odrębności okazuje, że pewne tematy są bliskie także współczesnym Polakom. Tak jak Holendrzy mamy literaturę obrachunkową z okresem II wojny i okupacji, z oceną postaw ludzi postawionych w skrajnych sytuacjach podyktowanych przez zewnętrzne okrucieństwo. Podobnie również odnosimy się do holocaustu i wiemy, że piętno wojny i okupacji noszą kolejne pokolenia, którym pozostawiono bagaż moralnego niepokoju.

Inne zjawisko - literatura alochtonów. Poprawna politycznie Europa boryka się i borykać się będzie pewnie w jeszcze większym niż obecnie stopniu z problemem imigrantów. Polska przed II wojną światową była mozaiką kultur. Imigranci osiadali masowo na ziemiach polskich począwszy od zarania państwowości - Niemcy, Żydzi, Czesi i inni. Wnieśli oni ogromny wkład w kulturę polską we wszystkich jej aspektach. Weszli także do kanonu polskiej literatury. Współcześnie w Polsce mniej poświęca się uwagi zjawiskom literackim tworzonym w języku polskim przez przybyszów. Być może skala tego zjawiska jest jeszcze nieuchwytna. Dlatego z dużą uwagą potraktować należy sposób, w jaki Holandia odnosi się do literatury tworzonej w języku niderlandzkim przez imigrantów.

Wystawa ossolińska jest zatem próbą przybliżenia Polakom Holandii i jej społeczeństwa. Na koniec kilka słów o prezentowanej równolegle wystawie rzeźb Henka Vischa. Dzieła tego artysty należą do najciekawszych współczesnych osiągnięć sztuki holenderskiej. Rzeźby Henka Vischa są wyrazem jego ewoluujących poglądów na sztukę, odbiciem jego artystycznego niepokoju. Bagażu, który dźwiga człowiek, jego wyobrażenia i możliwości rozpoznania świata zewnętrznego, romantyczne uniesienia i to, co kryje jego osobowość. Dzieła te stanowią znakomite pendant, a także wprowadzenie w niderlandzkie klimaty literackie.

Małgorzata Orzeł


=> Powrót <=