W Y S T A W A
 
OPUS MAXIMUM. Tezy graficzne w zbiorach
Muzeum Książąt Lubomirskich
w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich

Wystawa eksponowana w Refektarzu Zakładu Narodowego
im. Ossolińskich
.
Wrocław, ul. Szewska 37, wejście od Zaułka Ossolińskich

Wstęp wolny

Wystawie towarzyszy katalog, 48 ss., 25 il. czarno-białych, cena: 10 zł.


 
Nauka na pamięć była stosowaną od średniowiecza metodą przyswajania wiedzy we wszystkich rodzajach szkół. Dlatego stosowano częste powtórki, przepytywania, egzaminy i dysputy. Praktyka ta miała na celu przygotowanie studentów do późniejszej działalności publicznej. Kolejne etapy nauki kończono publicznymi dyskusjami, których zakres i poszczególne tezy podawane były przed ich rozpoczęciem do ogólnej wiadomości.

Tezy umieszczano na drzwiach kościołów, uniwersytetów, kolegiów, rozsyłano uznanym autorytetom naukowym i innym uczelniom. Początkowo były one spisywane ręcznie, a później także drukowane. Około połowy XVII w. pojawiły się w formie bogato opracowanych plastycznie kompozycji, odbijanych w formie rycin.

Tezy graficzne stanowią specyficzny rodzaj rycin związany z nauczaniem na europejskich uniwersytetach i kolegiach w czasach nowożytnych. Są rodzajem grafiki użytkowej, drukiem ulotnym, czymś w rodzaju współczesnych nam ogłoszeń, plakatów. Najczęściej można w nich wyróżnić dwie części - górną będącą kompozycją alegoryczną lub panegiryczną i dolną przeznaczoną na podanie tematu rozprawy, jej głównych zagadnień, czasu i miejsca, nazwisk broniącego tez i jego promotora. Mogły się tu znajdować również dedykacje dla protektorów. Tematyka części obrazowej była bardzo różna. Obok przedstawień świętych, władców, scen z historii biblijnej, czy starożytnej, widoków miast, nie brakowało również apoteoz panujących. Rozkwit gatunku tez graficznych przypadł na okres baroku, dlatego też nierzadko mają one bardzo rozbudowane i skomplikowane programy ikonograficzne. Zasady komponowania porównać można do zasad obowiązujących w barokowym malarstwie monumentalnym.

Autorami wzorów kompozycji, według których wykonywano ryciny, byli częstokroć uznani malarze, rysownicy i rytownicy. Jako technik wykonywania odbitek używano najchętniej miedziorytu, mezzotinty, akwaforty. Prace odbijano na papierze, rzadziej na jedwabiu.

Połączenie funkcji informacyjnej i propagandowej spowodowało, że tezy nierzadko zyskiwały okazałe, a czasem nawet bardzo okazałe rozmiary. Dwie z przechowywanych w Ossolineum rycin należą do największych znanych nam realizacji tego typu. Stąd pomysł, aby te dzieła wielkie zaprezentować u progu roku akademickiego, będącego wszak początkiem drogi do uzyskania w przyszłości naukowych tytułów.

Chociaż na wystawie zaprezentowanych zaledwie kilka grafik reprezentujących gatunek tez graficznych, wydaje się, że jednak udało się przedstawić jego zróżnicowanie.

kuratorzy wystawy Małgorzata Mikuła, Arkadiusz Dobrzyniecki


=> Strona główna <=

Fragment tez
Wenceslausa Dobrzenskiego
Tezy Stanisława Hozjusza
z przedstawieniem
Matki Boskiej Warmińskiej.
Charles de La Haye
według Jerzego Eleutera
Szymonowicza-Siemiginowskiego.
1694, miedzioryt
Tezy Johanna Baptisty
Franza Antona
von Thurn-Valsassina
und Taxis
z przedstawieniem
apoteozy cesarza
Karola VI Habsburga
i cesarzowej Elżbiety Krystyny.
Gottlieb I Heiss
według Franza Georga Hermanna.
1724, mezzotinta
Tezy Wenceslausa Dobrzenskiego
z przedstawieniem apoteozy
cesarza Karola VI Habsburga.
Gottlieb I Heiss
według Johanna Eliasa Ridingera.
1728, mezzotinta