Archiwum autora: Dział Informacji

O ossolińskich marmurkach cd.

Kontynuując opowieści o marmurkach tworzonych przez ossolińską Pracownię Introligatorską przedstawiamy marmurki klajstrowe:

Przypominamy prosty przepis na stworzenie takich marmurków:
Najważniejsze jest ugotowanie dobrego klajstru, czyli kleju z mąki. Nie może on być ani za gęsty ani za rzadki i bez grudek. Musi się dobrze rozprowadzać na papierze za pomocą pędzla.
Do gotowego klajstru dolewamy wcześniej rozpuszczony w gorącej wodzie barwnik do tkanin. Mieszamy klajster tak długo aż nabierze jednolitego np. zielonego koloru.
Papier nie musi być specjalistyczny, na prezentowanych zdjęciach jest to papier Flora o gramaturze 100 g/m2.
Do dekorowania marmurków można użyć różnych przedmiotów np. pasków linoleum, pędzli do makijażu czy starych malarskich wałków dekoracyjnych.

Przypominamy też  (przygotowany we współpracy z telewizją Echo24) film o tworzeniu marmurków: https://ossolineum.pl/index.php/marmur-w-ktory-oprawiane-sa-ksiazki/

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania O ossolińskich marmurkach cd. została wyłączona

77 rocznica śmierci Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

W  77 rocznicę śmierci Krzysztofa Kamila Baczyńskiego (1921-1944), znakomitego poety pokolenia wojennego, nazywanego pokoleniem Kolumbów, prezentujemy niewielki wycinek pozostawionej przez niego spuścizny literackiej znajdującej się w zasobach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, w tym w zbiorze cymeliów.

Poeta zginął w czwartym dniu powstania warszawskiego przy Placu Teatralnym na posterunku w Pałacu Blanka jako żołnierz batalionu „Parasol” Armii Krajowej. Został zastrzelony przez niemieckiego snajpera, najprawdopodobniej strzelającego z gmachu Teatru Wielkiego. Jego zwłoki złożone w ruinach Ratusza ekshumowano w styczniu 1947 r. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. W tym też roku został wydany obszerny wybór wierszy pt. „Śpiew z pożogi”, przygotowany na podstawie rękopisów znajdujących się u matki artysty. Baczyński czystopisy swoich utworów wpisywał do specjalnych zeszytów , pierwszy z nich, zapisany w całości, zawiera 174 utwory z lat 1939-1942, drugi, zapisany częściowo, zawiera 53 pozycje z lat 1942-1944. Każdy wiersz był dokładnie datowany, z podaniem dnia i miesiąca. Podział na cykle, tytuły cykli, ich następstwo oraz układ utworów w obrębie cykli zostały dokonane wspólnie przez matkę poety Stefanię Baczyńską oraz prof. Kazimierza Wykę.

Książkę wydała Spółdzielnia Wydawnicza „Wiedza” korzystając z maszyn drukarskich wydzierżawionych od Ryszarda Drapczyńskiego, przedwojennego drukarza, ojca Barbary, żony poety, która również zginęła w Powstaniu Warszawskim

Tomik reklamowano w „Nowinach Literackich” w sierpniu 1947 roku jako utwory młodego, utalentowanego poety, poległego w powstaniu warszawskim. Nie wiadomo jaki nakład miał „Śpiew z pożogi” , umowa zawarta pomiędzy Stefanią Baczyńską a wydawcą mówi o co najmniej 3 tys. egzemplarzy – ile wydrukowano- nie wiadomo.

Ostatni znany wiersz mówiący o kimś, kto pochylony nad śmiercią zaciska palce na broni nosi datę 13 lipca 1944.

W ossolińskim zbiorze cymeliów znajduje się również pozycja pt. „1943 : podobizna edycji rękopiśmiennej (1943)” wydana przez Wydawnictwo Literackie w Krakowie w 1983 r. (w nakładzie 800 egzemplarzy). Jest to reprint tomiku wykonanego własnoręcznie przez Krzysztofa Kamila Baczyńskiego dla matki. Oryginał na papierze czerpanym, w okładce z kartonu czerpanego, stanowi własność Anieli Kmita-Piorunowej (siostrzenicy matki autora), spadkobierczyni Stefanii Baczyńskiej. Tekst wierszy napisał poeta ręcznie czarnym tuszem, okładkę, spis treści, tytuły, inicjały oraz cztery ilustracje wykonał w temperze.

(Żaklina Szynkiewicz)

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania 77 rocznica śmierci Krzysztofa Kamila Baczyńskiego została wyłączona

Prace Jana Sawki na wystawie w Ossolineum

W Ogrodzie Barokowym ZNiO od poniedziałku 2 sierpnia, można oglądać wystawę planszową: Agresywne plamy, fajerwerki dowcipu, anegdoty nie tylko do oglądania – prace Jana Sawki w zbiorach Działu Dokumentów Życia Społecznego i Gabinetu Kultury Współczesnej Wrocławia w 75. rocznicę urodzin.
Wystawa przygotowana została w oparciu o zbiory Dział Dokumentów Życia Społecznego ZNiO oraz Gabinetu Kultury Współczesnej Wrocławia w ZNiO.
Jej kuratorami są Andrzej Kraska-Lewalski i Barbara Otfinowska z Działu Dokumentów Życia Społecznego ZNiO.
Projektantem wystawy jest prof. Marek Stanielewicz z ASP we Wrocławiu.

Wystawę w Ogrodzie Barokowym ZNiO przy ul. Szewskiej będzie można oglądać do 31 sierpnia. W dniach 1-14 września 2021 będzie prezentowana na wrocławskim Placu Solnym.

Z bogatej kolekcji prac J. Sawki na wystawie zaprezentowane zostaną plakaty, przede wszystkim z festiwalu Jazz nad Odrą, plakaty teatralne, filmowy oraz z otwarcia wystawy w Muzeum Plakatu w Wilanowie. Zobaczyć będzie można druki ulotne opracowane graficznie i ilustrowane przez Jana Sawkę, programy teatralne, informatory i biuletyny festiwalowe, zaproszenia, ulotki i druki reklamowe. Dział Udostępniania i Przechowywania ZNiO na potrzeby wystawy udostępnił książki z ilustracjami i projektami okładek Jana Sawki, a Dział Sztuki Muzeum Książąt Lubomirskich ZNiO dwa jego exlibrisy.

Polecamy też reportaż telewizji Echo24 z otwarcia wystawy:

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Prace Jana Sawki na wystawie w Ossolineum została wyłączona

Topographische Chronik von Breslau (1805-1807)

W ostatnim czasie do zbiorów Działu Nowych Druków Ciągłych Zakładu Narodowego im. Ossolińskich trafiło cenne dzieło z początku XIX wieku pt. „Topographische Chronik von Breslau”. Mimo że pod względem treści stanowi spójną całość, z uwagi na sposób wydania zostało uznane za czasopismo.

Kronika, którą napisał Karl Adolf Menzel, jest jednym z najwcześniejszych przykładów „nowoczesnej” śląskiej historiografii – pionierską pracą poświęconą historii Wrocławia od średniowiecza do początku XIX wieku. Ukazywała się w latach 1805–1807 w 118 wydawanych raz w tygodniu częściach (Stück), które złożyły się na kompletne dzieło. Dla każdego kwartału – a łącznie było ich dziewięć – wydawano spis treści. Taka forma publikacji tej liczącej łącznie ponad 900 stron pracy wybrana została zapewne ze względów finansowych. Na końcu kroniki zamieszczono długą liczbę subskrybentów, dzięki którym możliwe było zebranie środków na jej wydanie. Tekst uzupełnia kilkadziesiąt miedziorytów przedstawiających Wrocław z czasów autorowi współczesnych a także postacie i wydarzenia historyczne. Dodatkiem do zasadniczej części pracy jest wydana w 1808 roku kronika oblężenia Wrocławia przez wojska napoleońskie na przełomie lat 1806 i 1807, która ze względu na swą szczegółowość i fakt, że autor był bezpośrednim świadkiem tych wydarzeń, ma dużą wartość źródłową. Całość wydrukował we Wrocławiu Johann August Barth.

Kim był autor „Topographische Chronik von Breslau”? Urodził się w Zielonej Górze w roku 1784. W wieku sześciu, po śmierci ojca, zamieszkał we Wrocławiu pod opieką wuja, Georga Gustava Fülleborna, profesora Gimnazjum św. Elżbiety. To za jego namową dorosły K. A. Menzel zajął się regionalną historią. Po studiach teologicznych na uniwersytecie w Halle, powrócił do Wrocławia, gdzie pracował jako prywatny nauczyciel, a od 1809 r. jako profesor Gimnazjum św. Elżbiety (w 1824 r. został prorektorem tej szkoły). Był redaktorem czasopisma „Der Breslauische Erzähler”, w późniejszym okresie napisał cenione prace historyczne poświęcone historii Śląska i Niemiec, zajmował się także filologią. W latach 1826–1854 pełnił funkcję kierownika gimnazjów ewangelickich w Królewskim Kolegium Szkolnym. Zmarł we Wrocławiu w roku 1855.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Topographische Chronik von Breslau (1805-1807) została wyłączona

Wkrótce w Czytelni!

W ostatnim czasie nakładem Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata oraz wydawnictwa Tako, ukazał się trzytomowy Korpus dzieł malarskich Henryka Siemiradzkiego (1843-1902), znanego malarza z kręgu akademizmu.

Jak pisze we wstępie redaktor, prof. Jerzy Malinowski, „Ideą realizatorów projektu było włączenie do Korpusu wszystkich zachowanych i znanych z literatury dzieł, których autentyczność została potwierdzona przez rysunki i szkicowniki, grafikę reprodukcyjną i stare fotografie z pracowni, wreszcie przez badania technologiczne”.  Obszerna, z wielką starannością wydana publikacja „otwiera nowe perspektywy badań nie tylko nad malarstwem Siemiradzkiego, lecz także nad polską i europejską sztuką 2. połowy XIX wieku”

Zapraszamy do lektury!

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Wkrótce w Czytelni! została wyłączona

77 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego

„Do broni w szeregach AK” Autorzy: Edmund Julian Burke pseud. Edmund i Mieczysław Jurgielewicz pseud. Narbut

Dziś 1 sierpnia77 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego.

Z powstańczych walk w Warszawie, od 1 sierpnia do 3  października 1944, ocalały rozkazy i zarządzenia oddziałów, prasa codzienna, komunikaty i biuletyny, ulotki, dokumenty mieszkańców Warszawy, a także fotografie prywatne oraz wykonywane przez powstańców reportaże wojenne. Na wielu zdjęciach widać oprócz powstańców i cywilów również rozpowszechniane w tym czasie pisma i ulotki, jak również plakaty wiszące na ulicach powstańczej Warszawy. Zwykle plakaty te są tylko tłem rozgrywających się wydarzeń.

Władysław Bartoszewski w artykule: „Rola prasy w Powstaniu Warszawskim” pisze: „ Pamiętam i wiem dokładnie, że wielką rolę odegrały w codzienności powstania druki ulotne, zarówno plakaty, jak i właściwe ulotki…’

Szczególnie wyróżnia się słynny plakat mobilizacyjny „Do broni w szeregach AK” autorstwa znanych artystów plastyków: Edmunda Juliana Burke pseud. Edmund i Mieczysława Jurgielewicza pseud. Narbut, wykonujących zlecenia IV Wydziału Prasowo-Wydawniczego Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Plastycy tworzyli i projektowali wspólnie wydawnictwa Biura Informacji i Propagandy AK,  które możemy zobaczyć w Kolekcji Władysława Bartoszewskiego. Zebrane obiekty stanowią więc nie tylko wartość historyczną, informacyjną, ale mają też wysoką rangę artystyczną.

Plakat „Do broni w szeregach AK” z charakterystyczną sylwetką młodzieńca z karabinem i flagą narodową w wyciągniętych rękach, widoczny był na ulicach warszawskich od 9  sierpnia 1944 r.

Egzemplarz (litografia barwna, format (94,7×56,7cm) znajduje się w zbiorach Działu Dokumentów Życia Społecznego ZNiO pod sygn. S2378

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania 77 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego została wyłączona

Działalność konspiracyjna w Ossolineum

O cennych obiektach związanych z działalnością konspiracyjną, pochodzących ze zbiorów Ossolineum, opowiadają Agnieszka Sikora z Muzeum Pana Tadeusza ZNiO, Konrad Szymański z Działu Starych Druków ZNiO, Agnieszka Knychalska-Jaskulska z Działu Rękopisów ZNiO oraz Wiktoria Malicka z ZNiO.
Materiał przygotowany we współpracy z telewizją Echo24

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Działalność konspiracyjna w Ossolineum została wyłączona

Wieści z Japonii

Letnie igrzyska olimpijskie Tokio 2020 na półmetku, Japonia na ustach wszystkich. Przy okazji sportowych zmagań warto spojrzeć na Japonię oczami Polaków mieszkających tam na stałe. Licząca dzisiaj niespełna 1500 osób Polonia to w przeważającej części kobiety. O ich doświadczeniach w zderzeniu z kulturą japońską, z obyczajami panującym w tym niezwykłym kraju, możemy przeczytać w Gazecie Klubu Polskiego w Japonii oraz w Gazecie Polskiej w Japonii. Oba czasopisma wydawane były przez  Klub Polski w Japonii z siedzibą w Tokio, z inicjatywy osób o swojsko brzmiących imionach, ale nieco egzotycznych nazwiskach. Skład redakcyjny stanowiły m. in. Renata Mitsui, Ewa Kido, Elżbieta Watanabe, Ewa Ogadiri, Judyta Yamato. Celem działalności Klubu była pomoc Polakom zamieszkałym w Japonii w uzyskaniu dostępu do kultury polskiej, rozwijanie kontaktów między Polakami przebywającymi w Japonii oraz pomoc w asymilacji Polaków w społeczeństwie japońskim. Czasopisma ukazywały się w latach 1998 do 2008. Gazeta Klubu Polskiego w Japonii wychodziła od 1998 do 2006, Gazeta Polska w Japonii od 2006 do 2008. Egzemplarze trafiły do Ossolineum jako dar Redakcji.

Lektura pierwszych numerów Gazety Klubu Polskiego w Japonii pozwala czytelnikowi poznać  w skrócie japońskie zwyczaje. Można znaleźć tu odpowiedź na pytanie czym różni się sprzątanie po japońsku od sprzątania po polsku i czy we własnym ogródku wolno się opalać. Porady zamieszczane w czasopismach  mają pomóc czytelnikowi uporać się z zawiłościami japońskiego savoir vivre oraz rozgryźć tajniki języka. Dowiadujemy się, że niezwykłą popularnością wśród Japończyków cieszą się konkursy kaligrafii (w Japonii jest ok. 20 milionów miłośników tej sztuki), a na Tokijskim Uniwersytecie Studiów Międzynarodowych działała jedyna w Japonii polonistyka. W 1999 roku studia podjęło 15 osób, konkurencja był duża, o jedno miejsce ubiegało się 4,5 kandydatów.

W obu czasopismach regularnie pojawiają się zaproszenia do udziału w wydarzeniach kulturalnych. Zamieszczane są aktualności z życia środowiska polonijnego. Publikowane liczne artykuły poświęcone kulturze japońskiej mają ułatwić czytelnikowi zrozumienie odmiennej od europejskiej obyczajowości i oswojenie niezwykłej rzeczywistości.

Czasopisma dostępne są w Czytelni Czasopism ZNiO (przy ul. Sołtysowickiej): Gazeta Klubu Polskiego  w Japonii sygn. 987.939 i Gazeta Polska w Japonii sygn. 988.265.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Wieści z Japonii została wyłączona

Dział Kartografii nieczynny 30 lipca

Szanowni Państwo, informujemy, że Dział Kartografii w piątek, 30 lipca, będzie nieczynny. Za utrudnienia przepraszamy

Opublikowano Archiwum Aktualności | Możliwość komentowania Dział Kartografii nieczynny 30 lipca została wyłączona

Setna rocznica urodzin Zbigniewa Przyrowskiego

Z. Przyrowski (pierwszy od lewej) jako redaktor naczelny „Młodego Technika” przewodniczy jury konkursu dla czytelników.

Gdyby żył, swoje setne urodziny obchodziłby dziś, 29 lipca, Zbigniew Przyrowski, wieloletni redaktor naczelny jednego z najbardziej poczytnych i najlepiej wspominanych czasopism z okresu PRL – „Młodego Technika”.

Urodził się w Rogoźnie w Wielkopolsce, ale młodość spędził na Suwalszczyźnie, gdzie jego ojciec pełnił funkcję inspektora szkolnego, oraz w Wilnie, w którym to mieście ukończył liceum. Plany studiowania chemii pokrzyżował mu wybuch wojny. Podczas okupacji zaangażował się w działalność konspiracyjną. Po wojnie ukończył polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim.
Jeszcze w trakcie studiów został sekretarzem redakcji „Młodego Zawodowca” – czasopisma przeznaczonego dla uczniów szkół zawodowych wydawanego od 1935 r. przez Związek Nauczycielstwa Polskiego. Szukając sposobu na zwiększenie popularności tego periodyku Z. Przyrowski zaproponował zmianę jego profilu i skupienie się na popularyzacji wiedzy technicznej. Za reformą treści poszła także zmiana tytułu i tak w 1950 r. narodził się „Młody Technik”. Siedem lat później Z. Przyrowski został jego redaktorem naczelnym. Pod jego kierownictwem czasopismo to zdobyło szeroką rzeszę wiernych czytelników. Mimo, że maksymalny nakład sięgał 200 tys. egzemplarzy, trzeba było się śpieszyć, żeby zdążyć kupić nowy numer w kiosku „Ruchu”. Na łamach „Młodego Technika” w przystępny sposób objaśniano tajniki nauk ścisłych i sposoby ich praktycznego zastosowania. Niektóre stałe rubryki były nieodłączną częścią tego periodyku przez wiele lat, jak na przykład: „Astronomia dla wszystkich”, „Chemia na co dzień”, „Klub wynalazców”, „Poznajemy samochody” itd. Szczególnie ceniony przez czytelników był dział „Na warsztacie”, w którym instruowano, jak samodzielnie wykonać różne przydatne urządzenia, co w obliczu ciągłych niedoborów charakterystycznych dla socjalistycznej gospodarki bardzo ułatwiało codzienne życie. Od połowy lat pięćdziesiątych na łamach „Młodego Technika” zagościła także fantastyka naukowa – swoje opowiadania publikował tu choćby sam Stanisław Lem.

Zbigniew Przyrowski kierował redakcją „Młodego Technika” do roku 1981, kiedy przeszedł na emeryturę. Był także autorem bądź współautorem wielu cenionych publikacji, jak na przykład „Encyklopedia odkryć i wynalazków: chemia, fizyka, medycyna, rolnictwo, technika”, „Encyklopedia przyrody i techniki dla dzieci i rodziców”, „Księga wynalazków” czy „Słownik uczonych”. Zmarł 28 maja 2008 roku.

 


Okładka jednego z pierwszych numerów „Młodego Technika” po objęciu funkcji redaktora naczelnego przez Z. Przyrowskiego (nr 2/1957).

W czasie, gdy redaktorem naczelnym „Młodego Technika” był Z. Przyrowski, czasopismo to zdobyło wielką popularność.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Setna rocznica urodzin Zbigniewa Przyrowskiego została wyłączona