Archiwum autora: Dział Informacji

Dni wystawy „Psychopomp” są policzone!

Tylko od piątku do poniedziałku (22-25.10.2021 r.) można w zabytkowych salach gmachu głównego Ossolineum oglądać intrygujący dialog sztuki dawnej z najnowszą – wystawę PSYCHOPOMP.

UWAGA! W niedzielę i poniedziałek dostępne będą jedynie Sale pod Kopułą, w Auli rozpoczną się przygotowania do koncertu zamykającego projekt „Caspar Neumann. Dusze i fundusze. Księga narodzin i pogrzebów dla miasta Wrocławia”. Będzie to premierowe wykonanie utworu Pawła Hendricha pt. „Osamotnienie(nie)…”. Więcej o koncercie napiszemy niebawem!

Fot. Wojciech Gruk

Zob. Regulamin-sanitarny-Caspar-Neummann wydarzeń odbywających się w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich w ramach projektu „Caspar Neumann. Dusze i fundusze. Księga narodzin i pogrzebów dla miasta Wrocławia”

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Dni wystawy „Psychopomp” są policzone! została wyłączona

Elektroniczne rewersy czasowo wyłączone

Rewersy czasowo wyłączone

Informujemy, że w związku z trwającymi pracami konserwacyjnymi w serwerowni

w dniach 21 – 22 października b.r. (czwartek – piątek)
zamawianie książek przez system rewersowy będzie niemożliwe.

W związku z tym prosimy wszystkich o wysyłanie rewersów na potrzebne wydawnictwa do środy 20 października b.r.

Jednocześnie pragniemy poinformować, że w tym czasie (21-22 października) wypożyczalnia działowa i wypożyczalnia miejscowa będą nieczynne. Za wynikające z tego niedogodności przepraszamy.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Elektroniczne rewersy czasowo wyłączone została wyłączona

Autograf Chopina

Właśnie dobiegł końca XVIII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, jedno z najważniejszych wydarzeń muzycznych na świecie.

Z tej okazji chcielibyśmy przypomnieć, że w zbiorach Działu Rękopisów ZNiO posiadamy autograf Chopina będący fragmentem kompozycji „Wiosna. Z pieśni sielskich”. Autograf opatrzony jest podpisem i datą:

„Paryż, 3 września 1844, w pół do trzeciej po północy”.

Zapis nutowy wraz z autografem znajduje się w albumie Eryka Jachowicza.

Autograf Chopina ze zbiorów ZNiO

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Autograf Chopina została wyłączona

Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich włączona do ogólnokrajowej sieci bibliotecznej

Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu

Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu prof. Piotr Gliński włączył Bibliotekę Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu do ogólnokrajowej sieci bibliotecznej.

Ideą sieci bibliotecznej, do której należą wszystkie biblioteki publiczne oraz placówki włączone na mocy decyzji ministerialnej, jest ścisła współpraca w zakresie: gromadzenia, opracowywania, przechowywania i udostępniania zbiorów; sporządzania i rozpowszechniania informacji bibliograficznych i dokumentacyjnych; działalności naukowo-badawczej oraz dokształcania i doskonalenia zawodowego pracowników bibliotek; wymiany oraz przekazywania materiałów bibliotecznych i informacji.

Listę bibliotek należących do ogólnokrajowej sieci można znaleźć  TUTAJ.

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich włączona do ogólnokrajowej sieci bibliotecznej została wyłączona

Dział Gromadzenia poleca

Lada dzień polską premierę kinową będzie miał jeden z najbardziej wyczekiwanych filmów roku. Mowa o „Diunie”, którą aktualnie zalicza się do kanonu powieści literatury fantastycznonaukowej. Fanom sagi polecamy komiks – „Diuna: powieść graficzna”, która jest graficzną adaptacją powieści Franka Herberta. 

Fabuła rozgrywa się w odległej przyszłości na planecie Arrakis (zwana inaczej Diuną). Jest to jedyne miejsce we wszechświecie, w którym znajdują się złoża melanżu – bardzo cennej substancji, która pozwala m.in. wydłużyć życie. Kiedy Arrakis staje się lennem rodu Atrydów,  władający dotychczas planetą Harkonnenowie nie zamierzają oddać jej łatwo w ręce swoich zaprzysiężonych wrogów.

Komiks został wydany przez poznańskie wydawnictwo Rebis. Premiera księgi drugiej jest planowana na rok 2022. W zbiorach Ossolineum znajduje się również pierwsze, polskie wydanie powieści z 1985 roku, które ukazało się dzięki wydawnictwu Iskry.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Dział Gromadzenia poleca została wyłączona

Pomorze Gdańskie – dawne Prusy Królewskie

Terytorium Polski określane jako Pomorze Gdańskie przez kilka stuleci, w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, funkcjonowało pod pojęciem Prus Królewskich. Owa historyczna już dziś nazwa była w przeszłości punktem odniesienia zarówno dla autorów dzieł pisanych, jak i tych, którzy sporządzali mapy. Sytuacja ta wzięła swój początek w czasach konfliktu polsko-krzyżackiego i jednego z jego etapów, wojny trzynastoletniej, zakończonej II pokojem toruńskim, zawartym 19 października (rocznica!) 1466 roku. Przyłączone do Polski Pomorze Gdańskie z Warmią, jako dotychczasowa część państwa zakonnego, zachowało nazwę Prus, tyle że podlegając władzy polskiego monarchy, stało się Prusami Królewskimi. Pozostały obszar funkcjonował jako Prusy Zakonne, a od 1525 r., po tzw. hołdzie pruskim i przekształceniu w świeckie księstwo – pod określeniem Prus Książęcych. Te ostatnie weszły w skład państwa brandenbursko-pruskiego i w konsekwencji Królestwa Prus, które w 1772 r. w wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej wchłonęło Prusy Królewskie. Oba terytoria, Prusy Królewskie i Książęce, stały się odpowiednio Prusami Zachodnimi i Wschodnimi. Ostateczny kres ich kształtu terytorialnego i przy okazji również związanej z nim terminologii nastąpił dopiero w XX wieku, wraz z końcem II wojny światowej.

Terytoria te doczekały się swojego obrazu kartograficznego przedstawianego w ciągu kilkuset lat na licznych mapach. W tym miejscu prezentujemy dwa przykłady ze zbiorów Działu Kartografii Biblioteki Ossolineum. Warto zauważyć, że wczesne opracowania nie wyodrębniały jeszcze wyraźnie obu części Prus, ukazując ów obszar jako jedną historyczną krainę (Prussia). Doskonale obrazuje to mapa Heinricha Zella z 1542 r., tu w przeróbce dokonanej przez Abrahama Orteliusa, wydanej w jego atlasie w Antwerpii w 1579 r. Późniejsze ujęcia coraz szczegółowiej oddawały aktualny stan polityczno-administracyjny, uwzględniając aktualne podziały i granice, jak można zaobserwować na reprodukowanej w tym miejscu mapie Prus Królewskich i brandenburskiego Księstwa Pruskiego autorstwa Fredericka de Wita i Justusa Danckesrtsa, opublikowanej w Amsterdamie po 1696 r.

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Pomorze Gdańskie – dawne Prusy Królewskie została wyłączona

Medal księcia Józefa Poniatowskiego

Jutro mija kolejna rocznica śmierci księcia Józefa Poniatowskiego w ostatnim dniu Bitwy Narodów pod Lipskiem w październiku 1813 r. Dlatego też przypominamy piękny medal wydany w setną rocznicę tego wydarzenia, autorstwa wybitnego rzeźbiarza i medaliera Konstantego Laszczki. Ukazał się on staraniem „Straży polskiej” w Krakowie, a jego emisja sfinansowana została dzięki subwencji miasta. Zamówiony u Laszczki medal wykonała wiedeńska firma braci Schneider. Wybito 300 egzemplarzy brązowych (jak prezentowany na fotografii), 50 srebrnych i dwa złote.

Śmierć księcia Józefa, wodza naczelnego armii Księstwa Warszawskiego, przeszła do narodowej legendy. Wizerunki skaczącego konno w nurty Elstery księcia, odzianego w generalski mundur, w ułańskiej czapce i z nieodłączną burką na ramionach, są powszechnie znane. Rzeczywistość była jednak mniej romantyczna. 19 października 1813, po trzech dniach krwawych zmagań, było już wiadomo, że bitwa z połączonymi siłami rosyjskimi, pruskimi i austriackimi, wspieranymi przez kontyngent szwedzki, jest przegrana. Resztkom armii Napoleona, w tym VIII korpusowi pod rozkazami księcia Józefa, pozostawał jedynie odwrót w kierunku Funkenburgbruecke na Elsterze. Od rana ocalałe polskie pułki, odpierając kolejne natarcia rosyjskiej piechoty i jazdy, wycofywały się z zajmowanych pozycji na południe od Lipska w kierunku północno-zachodnim – ku zbawczemu mostowi. Eskortę naczelnego wodza tworzył pluton krakusów i szwadron kirasjerów z 14 pułku jazdy, razem ok. 180 kawalerzystów. Most został jednak wysadzony przez francuskich saperów zanim dotarli do niego polscy jeźdźcy. Pozostało im jedynie forsowanie rzeki wpław. Książę Józef, ciężko ranny w rękę w pierwszym dniu bitwy, chwiał się w siodle, podtrzymywany przez adiutantów. Miał na sobie granatowy generalski frak i kapelusz stosowany, wyróżniała go jedynie sławna burka zarzucona na ramionach. Pierwsza próba przeprawy nie powiodła się – na brzegu pod księciem zabito konia. Natychmiast podano następnego, na którym półprzytomny książę drugi raz usiłował przepłynąć rzekę. Nurt był tego jesiennego dnia silny. Książę, a także jego adiutant Hipolit Blechamps utonęli. Nie wiadomo, czy rzeczywiście ostatnie słowa Księcia brzmiały „Bóg powierzył mi honor Polaków, Bogu go tylko oddam”. Pasują one jednak wyjątkowo do tego najbardziej romantycznego z polskich bohaterów narodowych.

Przypuszcza się, że do śmierci naczelnego polskiego wodza nieświadomie przyczynili się krakusi z jego eskorty. Krakusi to formacja lekkiej jazdy, utworzona po kampanii rosyjskiej z chłopskich rekrutów na terenie Księstwa. Francuscy saperzy, widząc zbliżających się jeźdźców, odzianych w opończe z kapturami i uzbrojonych w lance bez proporczyków, wzięli ich za rosyjskich kozaków i podpalili lonty…

Prezentowany medal pochodzi z kolekcji Działu Numizmatycznego i nosi sygnaturę G.813.

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Medal księcia Józefa Poniatowskiego została wyłączona

Czasopismo „Od A do Z” (1926–1927)

Zbiory Działu Czasopism Ossolineum wzbogaciły się ostatnio o rzadki i ciekawy tytuł, będący wspaniałym świadectwem „szalonych lat dwudziestych”. Mowa o tygodniku ilustrowanym „Od A do Z” wydawanym w Warszawie w latach 1926–1927.

Wzorem dla twórców tego periodyku były czasopisma amerykańskie. W pierwszym numerze z 15 listopada 1926 r. redakcja zwracała się do czytelników tymi słowami:

Mówią, że w Polsce, gdzie niełatwo zdobyć się na najmniejszy nawet wydatek, trudno, aby drogie czasopisma docierały do mas. To prawda. Lecz przecież w bogatej Ameryce, której obywatele mogą sobie pozwolić na niejeden luksus, najlepiej prosperują tanie czasopisma o wysokim poziomie literackim, jak „Saturday Evening Post” i „Literary Digest” rozchodzące się w milionach egzemplarzy, które za cenę przejazdu tramwajowego dają swym czytelnikom lekturę na kilka godzin, obficie i wytwornie ilustrowaną. Widzimy więc, że i w bogatej Ameryce liczą się z groszem i że taniość pisma jest pierwszorzędnym czynnikiem jego powodzenia.  Więc i my pójdziemy tą drogą, aby dotrzeć wszędzie i do wszystkich. Oto macie przed sobą czasopismo ilustrowane o 24 kolumnach, za 20 groszy! Tyle co tramwaj lub gazeta!

Cena nie była chyba skalkulowana realistycznie i już po ukazaniu się trzech numerów została zwiększona do 30 groszy, a później do 50 groszy. Tygodnik (początkowo, do numeru 2 z 1927 r. włącznie, dwutygodnik) „Od A do Z” był czasopismem kulturalno-społecznym. Dużą część każdego numeru zajmowały krótkie utwory literackie. Ciekawostki (głównie ze świata) prezentowano zwięźle w rubryce „Różne historie” (później – „Rzeczy ciekawe”). Dwie środkowe strony przeznaczono na fotograficzną kronikę ciekawych wydarzeń ze świata i z kraju. W stałych rubrykach pisano o malarstwie, teatrze, radiu, kinie i o sporcie. Istniał także kącik humorystyczno-rozrywkowy.

Funkcję redaktora odpowiedzialnego pełnili kolejno: Eugeniusz Rafalski, Zdzisław Ursyn-Zamarajew, Marian Bobrowski i Jan Grąbczewski. Pierwszych kilka numerów wydało Towarzystwo Wydawnicze Azet, później jako wydawca figurował w stopce Józef Akston, a w kwietniu 1927 r. tytuł został przejęty przez Wydawnictw „Aktualności” (co pociągnęło za sobą zmiany w redakcji i treści pisma). Ostatni numer nosi datę 14 sierpnia 1927 roku.

Trzy numery „Od A do Z” (nr 1 i 3 z 1926 r., nr 1 z 1927 r.) udostępnia Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa. W Ossolineum, pod sygn. 989.951 znajduje się komplet wszystkich numerów.

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Czasopismo „Od A do Z” (1926–1927) została wyłączona

Nagroda dla Anity Soroko

Nagroda im. Feliksa Jasieńskiego

Mamy przyjemność ogłosić, że Anita Soroko z Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, została laureatką VI edycji  Nagrody „Kolekcjonerstwo – nauka i upowszechnianie” im. Feliksa Jasieńskiego.

Nagroda ta ustanowiona została w 2016 roku na wniosek środowiska kolekcjonerskiego, przez Muzeum Narodowe w Krakowie, Archiwum Polskiej Akademii Nauk oraz Dom Spotkań z Historią w  Warszawie. Upamiętnia postać wybitnego kolekcjonera, znawcy sztuki i darczyńcy Muzeum Narodowego w Krakowie, Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego.

Skład Kapituły Nagrody: prof. dr hab. Krzysztof Pomian – honorowy przewodniczący; prof. zw. dr hab. Wojciech Kowalski – przewodniczący, prof. dr hab. Andrzej Szczerski, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie – wiceprzewodniczący; dr Agnieszka Kluczewska-Wójcik, wiceprezes Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata – sekretarz;  dr hab. Hanna Krajewska, dyrektor Archiwum Polskiej Akademii Nauk; Piotr Jakubowski, dyrektor Domu Spotkań z Historią w Warszawie; Marek Sosenko – założyciel Fundacji Zbiorów Rodziny Sosenków; mecenas Leszek Koziorowski, prezes Stowarzyszenia Kolekcjonerów Historycznych Papierów Wartościowych oraz redaktor Ryszard Kruk.

Anita Soroko została nagrodzona w kategorii „pracownik nauki”, za opracowanie kolekcjonerskich zbiorów i książkę „Rysunki artystów polskich z Muzeum Lubomirskich we Lwowie” (Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2020). Druk książki został dofinansowany w ramach Programu MKDNiS „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą” zarządzanego przez Instytut Polonika.

W kategorii tej wyróżnienie otrzymał pan Radosław Kuty, za książkę „Tatry i Zakopane w ilustracji Walerego Eljasza-Radzikowskiego” (Kielce 2020).

Nagrodę dla instytucji, za upowszechnianie dorobku kolekcjonerskiego, otrzymali  Muzeum-Zamek Górków w Szamotułach za wystawę „Chwały Pacykowianom” oraz Fundacja Andrzeja Wróblewskiego z Warszawy i Moderna Galerija w Lublianie za wystawę „Andrzej Wróblewski „Waiting room”

Nagrodę dla dziennikarza, za publikacje prezentujące wkład kolekcjonerstwa w ochronę dziedzictwa narodowego, otrzymał Tomasz Kuba Kozłowski, za serię internetowych i multimedialnych prezentacji dedykowanych Kresom, zrealizowanych w oparciu o kolekcjonerskie zbiory.

Lista  laureatów poprzednich edycji Nagrody na stronie: www.kolekcjonerstwo.pl

Gratulujemy!

 

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Nagroda dla Anity Soroko została wyłączona

Pierwsze polskie tłumaczenie „Eneidy” w zbiorach Ossolineum

15 października 70 r. p. n. e., urodził się Publiusz Wergiliusz Maro, najsłynniejszy rzymski poeta, autor epopei „Eneida”, jednego z najważniejszych dzieł literatury światowej. Poemat i postać Wergiliusza były bardzo popularne w średniowieczu i epokach późniejszych, np. w „Boskiej Komedii” to właśnie Wergiliusz, jako najwybitniejszy poeta, jest przewodnikiem Dantego po piekle i czyśćcu.

Pierwsze polskie tłumaczenie „Eneidy” ukazało się w 1590 r. w Krakowie pod tytułem „Aeneida, to jest o Aeneuszu trojańskim ksiąg dwanaście”. Autorem przekładu był Andrzej Kochanowski, pisarz i tłumacz, młodszy brat Jana Kochanowskiego.

Inicjatorem przetłumaczenia „Eneidy” na język polski był kanclerz i hetman koronny Jan Zamoyski, któremu Kochanowski zadedykował druk. Dzieło opatrzono także drzeworytowym herbem Zamoyskiego. Mimo że normy stylistyczne poezji w języku polskim w 2. połowie XVI w. dopiero się kształtowały, tłumaczenie trzynastozgłoskowcem Andrzeja Kochanowskiego uważane jest za wierne, choć nieco bezemocjonalne w porównaniu do oryginału.

Przekład rzymskiej epopei na język polski aż do końca XVIII w. był jedynym, jaki powstał w krajach słowiańskich.

W zbiorach starych druków Biblioteki Ossolineum są przechowywane trzy egzemplarze omawianego wydania. Możemy je oglądać w Dolnośląskiej Bibliotece Cyfrowej.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Pierwsze polskie tłumaczenie „Eneidy” w zbiorach Ossolineum została wyłączona