Archiwum autora: Dział Informacji

Tydzień Bibliotek 8-15 maja 2021 r.

Szanowni Państwo,

przed nami Tydzień Bibliotek odbywający się w pod hasłem „Znajdziesz mnie w bibliotece”. To wydarzenie, organizowane po raz osiemnasty z inicjatywy Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, pomyślane zostało jako święto bibliotek i czytelników.

W tym roku w Bibliotece Ossolineum pragniemy pokazać materiały związane z życiem i twórczością Stanisława Lema, które można znaleźć w naszych bogatych zbiorach. Łączymy tym samym obchody Tygodnia Bibliotek i Roku Stanisława Lema.

Życzę Państwu radosnego świętowania Tygodnia Bibliotek, po raz drugi obchodzonego podczas pandemii. Zachęcam do korzystania z naszych kolekcji bibliotecznych i znajdowania w nich tego, co Państwa ciekawi, wzbogaca, rozwija i pasjonuje.

Dorota Sidorowicz-Mulak
Wicedyrektor Zakłady Narodowego im. Ossolińskich ds. Biblioteki Ossolineum

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Tydzień Bibliotek 8-15 maja 2021 r. została wyłączona

Pomnik Juliusza Słowackiego

6 maja 1984 r. w rocznicę kapitulacji Festung Breslau uroczyście odsłonięto pomnik Juliusza Słowackiego w Parku Juliusza Słowackiego we Wrocławiu.

Pierwowzorem pomnika Juliusza Słowackiego była rzeźba Wacława Szymanowskiego z 1909 r., twórcy m.in. pomnika Fryderyka Chopina w warszawskich Łazienkach. Autorem pomnika we Wrocławiu zbudowanego dzięki staraniom Towarzystwa Miłośników Wrocławia oraz zawiązanego w 1981 roku Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Juliusza Słowackiego jest Andrzej Łętowski.

To pierwszy pomnik Słowackiego w powojennej Polsce, który powstał ze zbiórki publicznej. Zbiórkę ogłaszał Wieczór Wrocławia. Bardzo zaangażowana była w jego postawienie była młodzież z IX Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego oraz inne szkoły w regionie , którym patronował poeta.

Powstała dokumentacja fotograficzna realizacji obejmująca: konkurs na pomnik, projekt adaptacji rzeźby do formy monumentalnej, prace nad wykonaniem gipsowego wzoru, wylanie odlewu, następnie bardzo skomplikowaną logistycznie operację przewiezienia pomnika do miejsca ustawienia oraz uroczystość odsłonięcia, w której brali udział przedstawiciele władz miasta i mieszkańcy Wrocławia.Wszystko to zarejestrowane na prawie 100 fotografiach znakomitych wrocławskich reporterów: Marka Kocha, Mariusza Czułczyńskiego, Tadeusza Szweda, Zbigniewa Nowaka.

Archiwum jubileuszowego projektu pozostałe po organizacji Juliuszady 2009 (200-lecia urodzin, 160-lecia śmierci Juliusza Słowackiego) przekazał w darze dla Działu Dokumentów Życia Społecznego ZNiO Wiesław Geras (Sekretarz Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Juliusza Słowackiego).

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Pomnik Juliusza Słowackiego została wyłączona

Kapitulacja Festung Breslau – ostatni rozkaz gen. Niehoffa

Ostatni rozkaz gen. piechoty Hermanna Niehoffa

W niedzielę 6 maja 1945 r. od godz. 9 rano z rozkazu komendanta Festung Breslau gen. Hermanna Niehoffa wojska garnizonu zaprzestały walk na wszystkich odcinkach okrążonej twierdzy. Prośbę o zawieszenie walk przyjął radziecki gen. lejtnant Władymir Głuzdowski, dowódca 6 Armii bezskutecznie oblegającej miasto.

W podziemiach Biblioteki Uniwersyteckiej na Piasku gen. Niehoff zredagował swój ostatni „Rozkaz Dzienny Komendanta Twierdzy”, w którym dziękował ludności cywilnej i oddziałom garnizonu za postawę i informował o zamiarze skapitulowania.
Kapitulacja została ostatecznie podpisane tego samego dnia, po godz. 18, w willi Colonia we Wrocławiu.

W dziale Dokumentów Życia Społecznego, w Kolekcji Władysława i Zofii Bartoszewskich, przechowywany jest niezwykły afisz, bardzo cenny dla historii Wrocławia. To „Extra-Blatt. Frontzeitung der Festung Breslau: Schleschische Tageszeitung”, który zawisł na ulicach Breslau (dzisiejszego Wrocławia) 6 maja, informując zmęczonych walkami mieszkańców o zakończeniu ich trzymiesięcznej gehenny.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Kapitulacja Festung Breslau – ostatni rozkaz gen. Niehoffa została wyłączona

Tabele historyczne włoskich kampanii Napoleona

Wśród książek pochodzących z XIX wieku, a znajdujących się w ossolińskim zbiorze cymeliów znajduje się ciekawa praca pt. „Tableaux historiques des campagnes d’Italie depuis l’an IV jusqu’à la bataille de Marengo, suivis du précis des opérations de l’armée d’Orient, des détails sur les cérémonies du sacre, des bulletins officiels de la Grande Armée et de l’armée d’Italie dans tout le cours de la dernière guerre d’Allemagne, jusqu’à la paix de Presbourg, tirés des rapports officiels et de la correspondance de Napoléon-le-Grand / les estampes sont gravées d’après les dessins originaux de Carle Vernet” domniemanego autorstwa: Pierre-Auguste-Marie Miger’a lub Louisa Chicoilet de Corbigny. [Tabele historyczne włoskich kampanii od IV roku do bitwy pod Marengo, a następnie szczegółowe działania Armii Wschodu, szczegóły ceremonii koronacyjnych, oficjalne biuletyny Wielkiej Armii i armii Włoch podczas ostatniej wojny niemieckiej , aż do pokoju w Pressburgu, zaczerpnięte z oficjalnych raportów i korespondencji Napoleona Wielkiego / ryciny są grawerowane z oryginałów rysunków Carle Verneta].

Dzieło poświęcone jest kampaniom włoskim Napoleona aż do pokoju w Preszburgu zawartego 26 grudnia 1805 roku, po przegranej przez Cesarstwo Austrii wojnie III koalicji z Cesarstwem Francji. Zawiera tabele historyczne z oficjalnymi biuletynami Wielkiej Armii francuskiej i wojsk włoskich, szczegóły ceremonii koronacyjnych, zaczerpniętych z oficjalnych raportów i korespondencji Bonapartego. Publikacja miała dawać czytelnikom przekonanie iż nieśmiertelność przedstawionych w nich bohaterów rozpoczęła się za ich życia, a we wstępie wydawcy zaświadczyli, że “niczego nie przeoczyli, aby wykonanie dzieła było godne” niezwyciężonego generała Napoleona i żołnierzy, których poprowadził do zwycięstwa.

Pozycję bogato ozdobił czarnymi litografiami Antoine Charles Horace Vernet vel. Carle Vernet (1758 – 1836) – francuski malarz i litograf, specjalizujący się w drobiazgowym odwzorowaniu bitew i kampanii gloryfikujących Napoleona. Malował również sceny historyczne, portrety i zwierzęta. Jego prace przedstawiające włoską kampanię cesarza zdobyły dość szybko uznanie, co zaowocowało przyznaniem mu Orderu Narodowego Legii Honorowej z rąk samego Napoleona .

Dnia 05.05.2021 roku przypada dwusetna rocznica śmierci cesarza Napoleona Bonaparte.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Tabele historyczne włoskich kampanii Napoleona została wyłączona

230 rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja

Józef Peszka (1767-1831)
Zaprzysiężenie Konstytucji 3 maja, po 1813
papier, tusz; 48,5 × 58,6 cm
Muzeum Książąt Lubomirskich
nr inw. I.g. 5302
Zbiór Pawlikowskich

Mija właśnie 230 lat od uchwalenia pierwszej w Europie i drugiej na świecie ustawy rządowej, znanej jako Konstytucja 3 Maja. Konstytucja, która na nowo regulowała ustrój prawny Rzeczpospolitej, została uchwalona w nadzwyczajnym trybie, przy zastosowaniu uproszczonej procedury na sesji połączonych izb sejmu.
W zbiorach Ossolineum znajdują obiekty związane z Konstytucją 3 Maja, a wśród nich – pierwodruk Ustawy oraz rysunek Józefa Peszki zatytułowany „Zaprzysiężenie Konstytucji 3 Maja”.

Zapraszamy do obejrzenia materiału filmowego przygotowanego we współpracy z telewizją Echo24.

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania 230 rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja została wyłączona

1 Maja

Święto Pracy, a właściwie Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy, pierwszy raz obchodzono 1 maja 1890 m.in. w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Belgii i Francji. W ten sposób upamiętniono rocznicę brutalnie stłumionego przez policję strajku robotników chicagowskich w 1886 roku.

W Polsce pierwsze obchody Święta Pracy w latach 90. XIX w. organizowała Polska Socjalno-Rewolucyjna Partia „Proletariat” oraz Związek Robotników Polskich. W czasach PRL-u 1 Maja uznano za święto państwowe, a głównym punktem obchodów były pochody pierwszomajowe organizowane nie tylko w dużych miastach, ale również w mniejszych miejscowościach.

W zbiorach ossolińskich Dokumentów Życia Społecznego znajdują się plakaty oraz zdjęcia z obchodów Święta Pracy.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania 1 Maja została wyłączona

Widoki dawnego Gdańska w ossolińskim starym druku

Tym razem zapraszamy Państwa nad morze, do zwiedzania XVII-wiecznego Gdańska i jego najsłynniejszych zabytków, przedstawionych w historycznej monografii pt. „Der Stadt Dantzig Historische Beschreibung…”, czyli „Historyczny opis miasta Gdańska…” Reinholda Curicke’a (1610-1667), historyka i wieloletniego sekretarza Rady Miejskiej Gdańska.

Prezentowane dzieło jest pierwszym tak gruntownym i szczegółowym opracowaniem na temat historii i architektury Gdańska. Po raz pierwszy praca ukazała się drukiem już po śmierci autora w 1687 r. w Amsterdamie i Gdańsku. Wydanie prezentuje się bardzo efektownie, zostało ono ozdobione licznymi miedziorytami przedstawiającymi obiekty architektoniczne i widoki Gdańska. Autorem ilustracji był Peter Willer (?-1700), inżynier, architekt, grafik i kartograf, od 1651 r. nadworny architekt króla Jana Kazimierza.

Omawiany druk zawiera mapę składaną z planem i widokiem Gdańska z 1687 r. oraz liczne ilustracje miedziorytowe z wizerunkami najważniejszych zabytków, m. in. Bramy Wyżynnej, która pełniła funkcję głównego wjazdu do miasta, Ratusza Głównego Miasta, Dworu Artusa, Bramy Żuraw, Zielonej Bramy, bazyliki Mariackiej etc. Oprócz historycznych i sakralnych obiektów architektury Gdańska w książce są prezentowane mniej znane budowle użyteczności publicznej – szkoły i przedszkola, szpitale oraz targowiska. W bardzo efektowny sposób została m. in. przedstawiona piękna i bogata Biblioteka Rady Miejskiej, usytuowana wówczas w dużej sali na parterze gmachu Gimnazjum Akademickiego, w którym do połowy 1555 r. funkcjonował klasztor franciszkanów. Początek tworzenia Biblioteki sięga końca XVI w. i jest bezpośrednio związany z osobą włoskiego markiza Joannesa Bernardinusa Bonifaciusa d’Oria (1517-1597).

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Widoki dawnego Gdańska w ossolińskim starym druku została wyłączona

Wałbrzyski „Tygodnik Polski” (1945)

Wałbrzyski „Tygodnik Polski”

Na początku lipca 1945 r. w Wałbrzychu ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Polskiego”, którego wydawcą był Wydział Informacji i Propagandy przy Urzędzie Pełnomocnika Rządu RP na miasto Wałbrzych. „Przypuszczamy – pisała redakcja gazety we wstępie do pierwszego numeru – że krok nasz spotka się z pełnym uznaniem ze strony społeczeństwa polskiego zamieszkałego na terenie miasta i powiatu Wałbrzych, gdyż będzie to pierwsze i jedyne pismo polskie na tym terenie, który dotychczas był pozbawiony prasy polskiej z uwagi na trudności komunikacyjne w dostawie gazet z innych miast”. Dalej redakcja wyjaśniała, iż ze względu na brak polskich czcionek w miejscowej drukarni, „pewne wyrazy będą poniekąd zniekształcone”. Pierwsze numery „Tygodnika Polskiego” zostały wydrukowane przez Hansa Opitza w miejscowości Weiβstein (czyli w Białym Kamieniu, który dopiero pięć lat później stał się częścią Wałbrzycha). Drukarnia Opitza, która mieściła się przy dzisiejszej ul. Andersa 64–66, na początku sierpnia została przemianowana na „Drukarnię Polską w Białym Kamieniu”. W numerze 6 „Tygodnika Polskiego” z 5 sierpnia 1945 r. w stopce zamieszczono nazwisko redaktora odpowiedzialnego, którym został Eugeniusz Matwiejczuk.

„Tygodnik Polski” zamieszczał informacje z Wałbrzycha i regionu, a także wieści z innych części kraju i ze świata. Czytelnicy gazety mogli też dowiedzieć się czegoś o przeszłości i krajoznawczych atrakcjach tych zupełnie wówczas obcych Polakom okolic. Nie zabrakło krótkich utworów literackich oraz ogłoszeń – zarówno urzędowych, jak i prywatnych.

Chociaż „Tygodnik Polski” ukazywał się tylko do końca września 1945 r. (wyszło 10 numerów), stanowi cenne świadectwo „pionierskich” tygodni polskiego Wałbrzycha. W pierwszym numerze znalazł się m.in. krótki opis miasta, które „nie ucierpiało wskutek działań wojennych, wskutek czego wygląd jego jest bardzo zachęcający”. Chociaż kolejnym ulicom nadawano polskie nazwy, a na urzędach powiewały biało-czerwone flagi, do początku sierpnia – jak donosiła ta sama gazeta – osiedlono w Wałbrzychy tylko 1,5 tys. Polaków. Dla nich od chwili objęcia władzy w mieście przez polską administrację pod koniec maja 1945 r. co niedzielę o godz. 9:30 w kościele katolickim odbywały się  nabożeństwa w języku polskim. Z ogłoszeń zamieszczanych w „Tygodniku Polskim” można się było dowiedzieć na przykład, że doktor „wszechnauk lekarskich” I. Cohensius „osiedli się przy ul. Matejki 7 (dawniej Wilhelmstr. 7)”, gdzie będzie przyjmował pacjentów w godz. 9:00–12:00, albo że w sobotę 11 sierpnia 1945 r. przy ul. Traugutta 82 otwarta zostanie polska kawiarnia „Partyzantka”. Natomiast pierwszy zamieszczony w „Tygodniku Polskim” nekrolog informował, że referent personalny w Starostwie Grodzkim w Wałbrzychu Edward Mandecki 22 lipca 1945 r. „zginął śmiercią tragiczną w nurtach jeziora Kynau”, czyli w Jeziorze Bystrzyckim.

W zbiorach Działu Nowych Druków Ciągłych Zakładu Narodowego im. Ossolińskich pod sygn. 295.602 znajdują się numery 1–4 oraz 6­–7 „Tygodnika Polskiego”.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Wałbrzyski „Tygodnik Polski” (1945) została wyłączona

„Nowa mała ojczyzna” – Biblioteka Ossolineum i dolnośląscy pisarze po 1946 roku”

„Nowa mała ojczyzna” – Biblioteka Ossolineum i dolnośląscy pisarze po 1946 roku”

Kiedy po II wojnie światowej Biblioteka Ossolineum została przeniesiona ze Lwowa do Wrocławia, jej profil zbiorów poszerzył się o archiwalia przedstawicieli tworzącego się na Dolnym Śląsku środowiska literackiego. Dzięki temu, podobnie jak przebywający podobną drogę mieszkańcy przedwojennych Kresów, Biblioteka ściślej związała się z nową „małą ojczyzną”. Obecnie chlubi się posiadaniem archiwów wielu kojarzonych z Dolnym Śląskiem pisarzy, dziennikarzy i działaczy, ważnych zarówno dla życia kulturalnego regionu, jak i dla literatury w skali ogólnopolskiej. Należą do nich m.in. Marianna Bocian, Stanisław Dróżdż, Rafał Wojaczek, Tymoteusz Karpowicz, Ewa Szumańska i najsławniejszy z nich – Tadeusz Różewicz, dla którego ziemia dolnośląska była, jak sam napisał, „spóźnioną miłością”.

Pod koniec kwietnia zapraszamy na wykład online

„Nowa mała ojczyzna” – Biblioteka Ossolineum i dolnośląscy pisarze po 1946 roku”
z cyklu Z ossolińskiej kolekcji. „Silesiaca”, który poprowadzi Hanna Kulesza.

• 29 kwietnia 2021 (czwartek), godz. 17.00
• transmisja online na profilach FB
Muzeum Pana Tadeusza
Zakład Narodowy im. Ossolińskich

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania „Nowa mała ojczyzna” – Biblioteka Ossolineum i dolnośląscy pisarze po 1946 roku” została wyłączona

Aleksander Semkowicz jako introligator

Aleksander Semkowicz (1885-1954) znawca dzieł Adama Mickiewicza, autor pierwszej bibliografii prac wieszcza i założyciel Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie był także cenionym introligatorem. W 1912 roku został kierownikiem pierwszej ossolińskiej introligatorni we Lwowie. W Ossolineum do dziś przechowywane są dzieła zabezpieczone artystycznymi oprawami książek wykonanymi przez tego zdolnego rzemieślnika. Najbardziej znana jest czerwona oprawa rękopisu „Pana Tadeusza” Mickiewicza z 1940 roku. Mniej rozpoznawalne są historyzujące oprawy wykonane przez niego dla kilkunastu inkunabułów i druków opublikowanych w XVI wieku, w tym dla „Postylli” Mikołaja Reja. Podczas pracy nad tymi okładkami Semkowicz czerpał inspiracje z introligatorstwa polskiego okresu gotyku i renesansu.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Aleksander Semkowicz jako introligator została wyłączona