Archiwum autora: Dział Informacji

Bitwa pod Lutynią – 5 grudnia 1757

Lutynia, podwrocławska wieś w gminie Miękinia, podczas Wojny Siedmioletniej stała się areną jednej z najważniejszych bitew, decydujących o politycznej przynależności Śląska. W wyniku bezprawnej agresji Prus (1740) ten ważny region Cesarstwa został zajęty zbrojnie i przyłączony do posiadłości Fryderyka II Hohenzollerna. Kwestia oswobodzenia Śląska od pruskich okupantów była wiodącym motywem trzech kolejnych Wojen Śląskich (1740-1742, 1744-1745 i 1756-1763), które przesądziły o utracie większości obszaru tej historycznej prowincji Korony Świętego Wacława (Królestwa Czech) przez Habsburgów. Warto przy tym dodać, że Śląsk przeszedł w posiadanie królów czeskich w wieku XIV na drodze pokojowej – polski król Kazimierz Wielki odstąpił prawa do Śląska Luksemburgom, zasiadającym wówczas na tronie praskim. Z czasem ich miejsce zajęli Habsburgowie, piastujący tytuł królów czeskich aż do 1918 roku

Gdy w grudniu 1757 roku wojska habsburskie wyruszyły na spotkanie z wrogiem, wszelkie znaki na niebie i ziemi wskazywały na ich zwycięstwo, Siły austriackie były blisko dwukrotnie większe niż pruskie, a na ich czele stał marszałek Karol książę Lotaryngii i Baru, namiestnik Niderlandów, szwagier cesarzowej Marii Teresy, niedawny obrońca Pragi i oswobodziciel Wrocławia. Mglisty poranek 5 grudnia miał jednak przynieść mu największą porażkę w długiej historii jego służby wojskowej. Po wkroczeniu do Lutyni Karol Lotaryński wszedł na wieżę tamtejszego kościoła, by przyjrzeć się siłom przeciwnika. Nie dostrzegł jednak zaskakującego manewru, który przesądził o losach walki. Prusacy wykorzystali znany już od starożytności szyk skośny, z zaskoczenia demolując słabszą flankę wojsk habsburskich, złożoną z batalionów wirtemberskich, których żołnierze – protestanci – sprzyjali bardziej Prusom niż Austrii. Zwrot rozciągniętych na dystansie kilku kilometrów linii austriackich trwał kilka godzin, a gdy już się dokonał, decydujące, bardzo krwawe i zacięte starcie o Lutynię przyniosło powodzenie Prusakom. Tak oto armia, w której żołnierze bardziej bali się swoich kaprali niż śmierci, pokonała silniejszego przeciwnika, a niemal cały Śląsk na blisko dwa wieki trafił pod żołdacki but Prus.

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Bitwa pod Lutynią – 5 grudnia 1757 została wyłączona

Kolekcja przedwojennych plakatów w Dziale Dokumentów Życia Społecznego ZNiO

Pod koniec października 2022 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich dotację celową w wysokości 176 tys. zł, na sfinansowanie zadania: „Zakup kolekcji przedwojennych plakatów do Działu Dokumentów Życia Społecznego Zakładu Narodowego im. Ossolińskich”.

W połowie listopada zadanie zostało sfinalizowane i ossoliński Dział DŻS wzbogacił się o kolekcję 22 plakatów z XX-lecia międzywojennego. Zakupiono m. in. dwa postery projektu Stefana Norblina oraz siedem projektu Tadeusza Gronowskiego. Niezwykle cenny jest także zbiór sześciu chromo-litografii patriotycznych z lat 1916-1920.

W chwili obecnej wszystkie plakaty poddawane są zabiegom konserwatorskim. Po ich zakończeniu i zdigitalizowaniu zaprezentujemy je szerszej publiczności.

Poniżej przedstawiamy miniatury nowo nabytych skarbów

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Kolekcja przedwojennych plakatów w Dziale Dokumentów Życia Społecznego ZNiO została wyłączona

Wincenty Pol (20 kwietnia 1807 – 2 grudnia 1872)

150 lat temu2 grudnia 1872 roku w Krakowie – zmarł Wincenty Pol.

Wincenty Pol

Poeta romantyczny, geograf, uczestnik powstania listopadowego (za co został odznaczony orderem Virtuti Militari), mocno zaangażowany w działalność patriotyczną.  W związku z swoją pasją geograficzną wiele podróżował – od Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego po Wołyń i Polesie, po Karpatach od Tatr po Karpaty Wschodnie. Efektem tych podróży były prace naukowe poświęcone m. in. przyrodzie, etnografii i geografii ziem polskich, ale także utwory poetyckie o tematyce górskiej.

W 1849 Pol objął na Uniwersytecie Jagiellońskim katedrę geografii (pierwszą w Polsce, a drugą na świecie), w związku z czym otrzymał na uczelni stanowisko profesora nadzwyczajnego „geografii powszechnej, fizycznej i porównawczej”. Wykłady prowadził od roku 1850 do 1853, kiedy został usunięty z Uniwersytetu pod zarzutem nielojalności wobec władz zaborczych.

Wincenty Pol (miniatura)

W 2. połowie lat 40. XIX wieku Pol współpracował także z Ossolineum – współredagował, razem z dyrektorem ZNiO, Adamem Kłodzińskim, wydany w 1848, tom czasopisma Zakładu  – „Biblioteka Zakadu Narodowego im. Ossolińskich”.

W obecnych zbiorach Zakładu Narodowego znajdują się liczne obiekty związane z Wincentym Polem – rękopisy jego autorstwa, wydania jego twórczości, dwa rysunki symboliczne autorstwa Pola oraz rysunki i grafiki związane z jego twórczością i osobą. Część tych obiektów prezentujemy poniżej.

 

 

 

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Wincenty Pol (20 kwietnia 1807 – 2 grudnia 1872) została wyłączona

„Opowieści o świętym Mikołaju” świąteczne spotkanie dla dzieci w języku ukraińskim

11 grudnia 2022 r. (niedziela) о godz. 12:00 zapraszamy do Ossolineum na świąteczne spotkanie pt. „Opowieści o świętym Mikołaju”.

Podczas spotkania na podstawie ilustracji z ukraińskich starych druków będziemy rozmawiać o życiu i cudach św. Mikołaja, kolorować świąteczne kartki, na których można będzie wpisać prośby do tego świętego, a także będziemy czytać książeczki ukraińskich pisarzy o św. Mikołaju, zimowych cudach i świętach.

Na zakończenie spotkania na uczestników czeka słodki poczęstunek.

Na spotkanie zapraszamy przede wszystkim dzieci w wieku 7-15 lat z rodzicami lub opiekunami, ale będzie nam miło gościć wszystkich chętnych!

Spotkanie odbędzie się w języku ukraińskim.

Kiedy: 11 grudnia 2022 r. (niedziela)

Gdzie: Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ul. Szewska 37, Wrocław)

Wstęp wolny

Więcej informacji oraz zapisy:

e-mail: stare.druki@ossolineum.pl ; tel.: (71) 371 95 34

 

«Оповіді про святого Миколая»

святкова зустріч для дітей українською мовою

11 грудня 2022 р. (неділя) о 12:00 запрошуємо до Оссолінеуму на святкову зустріч «Оповіді про святого Миколая».

Під час зустрічі на прикладі ілюстрацій з українських стародруків ми поговоримо про життя та чуда святого Миколая, розмалюємо святкові листівки, у яких можна буде написати лист до святого, а також почитаємо книжечки українських письменників про св. Миколая, зимові дива та свята.

Наприкінці зустрічі на учасників чекають солодкі почастунки.

На зустріч запрошуємо дітей 7-15 років із батьками чи опікунами, але будемо раді усім охочим!

Зустріч відбудеться українською мовою.

Час: 11 грудня 2022 р. (неділя)

Місце: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Національний інститут ім. Оссолінських (вул. Шевська 37, Вроцлав)

Вхід вільний

Обов’язковий запис та додаткова інформація:

e-mail: stare.druki@ossolineum.pl ; тел.: (71) 371 95 34

 

Św. Mikołaj  niewątpliwie należy do najbardziej czczonych i popularnych świętych zarówno08 w Kościele, jak i w kulturze masowej. W obu przypadkach przedstawiany jako starszy pan z długą siwą brodą, na ikonach święty jednak zawsze występuje w szatach biskupich, natomiast w kulturze popularnej dominuje wizerunek Mikołaja w czerwonym ubraniu, czapce z pomponem i dużym workiem prezentów.

Mimo że na temat św. Mikołaja powstały liczne legendy i wymysły, był on postacią historyczną. Urodził się w Patarze, w rzymskiej prowincji Licji (dzisiejsza Turcja) i żył na przełomie III i IV wieku. Był biskupem miasta Myra (obecnie – Demre). Pochodził prawdopodobnie z bogatej rodziny, prowadził pobożne życie, pomagając ubogim i potrzebującym.

Święto św. Mikołaja obchodzone jest co roku w dniu śmierci świętego – w tradycji katolickiej 6 grudnia, w kościołach tradycji bizantyńskiej według kalendarza juliańskiego 19 grudnia.

Z legendą św. Mikołaja związany jest m. in. zwyczaj obdarowywania się. W Polsce tradycja ta przyjęła się jeszcze w średniowieczu. W kościołach w dniu św. Mikołaja ustawiano specjalne skrzynki, do których wierni wrzucali pieniądze dla najbiedniejszych.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania „Opowieści o świętym Mikołaju” świąteczne spotkanie dla dzieci w języku ukraińskim została wyłączona

Muzeum Książąt Lubomirskich w Ossolineum prowadzi zbiórkę biżuterii patriotycznej z okresu stanu wojennego

Szanowni Państwo,

w związku ze zbliżającą się 41. rocznicą wprowadzenia stanu wojennego w Polsce ogłaszamy zbiórkę biżuterii patriotycznej z lat 80-tych XX w. Jeśli macie Państwo w swoich rodzinnych i domowych archiwach przykłady takich pamiątek historycznych, zachęcamy do przekazywania ich do Muzeum Książąt Lubomirskich w Ossolineum!

Zbiórka biżuterii patriotycznej z okresu stanu wojennego

Biżuteria patriotyczna, określana także jako emblematyczna lub żałobna, pojawiła się w Polsce u schyłku XVIII w. i towarzyszyła Polakom w czasie wszystkich wielkich wydarzeń XIX i XX w. Nie przestając być ozdobą, pozwalała na wyrażenie patriotyzmu i  obywatelskiej niezgody wobec zaborców i okupantów. Szczególnego znaczenia nabrała w latach komunizmu, a zwłaszcza w czasie stanu wojennego, kiedy to jej noszenie i posiadanie było manifestacją oporu wobec ówczesnych władz.
W zbiorach Muzeum Książąt Lubomirskich posiadamy nieliczne przykłady biżuterii z lat 80-tych XX stulecia. Liczymy jednak, że dzięki Państwa wsparciu, nasze zbiory znacznie się powiększą.

Wszystkich, którzy chcieliby przekazać nam biżuterię patriotyczną z okresu „Solidarności” i stanu wojennego, prosimy o kontakt z kierownikiem Działu Numizmatycznego Muzeum Książąt Lubomirskich – dr. Łukaszem Koniarkiem:
lukasz.koniarek@ossolineum.pl
71 335 64 27

Zbiórkę prowadzimy do końca grudnia 2022 r.

Już teraz serdecznie dziękujemy wszystkim darczyńcom!

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Muzeum Książąt Lubomirskich w Ossolineum prowadzi zbiórkę biżuterii patriotycznej z okresu stanu wojennego została wyłączona

„Wróciło” – spotkanie autorskie z Justyną Stanisz

Zapraszamy na spotkanie z autorką kryminału „Wróciło” Justyną Stanisz.

Kiedy: 8 grudnia 2022, godz. 17.00
Gdzie: Ossolineum, Strefa Czytelnika, ul. Szewska 37

Spotkanie poprowadzi Dorota Jońska-Amanowicz

Justyna Stanisz

O książce:
„To kryminał, którego akcja rozgrywa się współcześnie we Wrocławiu w okresie pandemii oraz w czasie epidemii ospy w 1963 r.
W ogrodzie starej willi, którą w spadku otrzymała Ewa Dębska odnaleziono szkielet kobiety. To spowodowało lawinę tragicznych zdarzeń, które sięgają właśnie czasów roku 1963. Giną kolejne kobiety. Całość jest próbą znalezienia odpowiedzi na pytanie co łączy współczesne morderstwa ze starym szkieletem”.

O autorce:
Justyna Stanisz – dwukrotna laureatka konkursu na opowiadanie kryminalne i uczestniczka warsztatów literackich w ramach Międzynarodowego Festiwalu Kryminału we Wrocławiu w l. 2015 i 2016. Z wykształcenia pielęgniarka i historyk. „Wróciło” to jej pierwsza powieść. Autorka jest stałą czytelniczką Ossolineum.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania „Wróciło” – spotkanie autorskie z Justyną Stanisz została wyłączona

Dział Gromadzenia poleca

Annie Ernaux to francuska pisarka, która została tegoroczną noblistką w dziedzinie literatury. Jej twórczość wyróżniono „za odwagę i kliniczną przenikliwość, z jaką odkrywa korzenie, alienacje i zbiorowe ograniczenia osobistej pamięci”. Ceremonia wręczenia Nagrody Nobla odbędzie się 10 grudnia.

W ostatnim czasie do biblioteki Ossolineum dotarło kilka autobiograficznych powieści Ernaux w języku francuskim. Nasze zbiory wzbogaciły się o „Les années”, „Mémoire de fille”, „Une femme”, „La Place” oraz „L’événement”. Książki zostały wydane przez francuskie wydawnictwo Gallimard.

Zapraszamy do zapoznania się z twórczością noblistki w oryginale, a osobom nieznającym języka francuskiego polecamy polski przekład „Les années” (pol. „Lata”) wydany przez wydawnictwo Czarne. Natomiast pozycja „Bliscy” (na którą składa się „La Place”, „Une femme” oraz „L’Autre fille”) już wkrótce pojawi się na półkach biblioteki Ossolineum.

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Dział Gromadzenia poleca została wyłączona

Prasa okresu powstania listopadowego

Dziś przypada 192. rocznica wybuchu powstania listopadowego. Jest to dobra okazja do przypomnienia prasy z tamtego okresu.

Powstało wówczas wiele nowych czasopism, traktowały one głównie o sprawach dotyczących zrywu niepodległościowego. Wśród nich wyróżnić można takie tytuły jak:  „Patryota” (sygn. 124.574), którego pierwszy numer ukazał się 30 listopada 1830 r., „Orzeł Biały: dziennik polityczny” (sygn. 295.248) wydany po raz pierwszy 5 grudnia 1830 r.,  „Polak Sumienny” (sygn. 295.542), którego pierwszy numer ukazał się  2 grudnia 1830 r., czy „Dziennik Wielkopolski” (wydawany w Kaliszu, sygn. 290.398), który zaczął się ukazywać na początku grudnia 1830 roku.

Wydarzenia nocy listopadowej opisywały również czasopisma bieżące, m.in. „Gazeta Warszawska” (sygn. 4.813), która pisała 5 grudnia:

„Ważne i pamiętne wypadki zaszłe w Stolicy naszey w dniach 29 listopada i następnych, które cała ludność Warszawy w obronie naydroższych swobód narodowych powołały do broni”.

Periodyk „Kurjer Polski” (sygn. 295.250) zamieścił odezwę oficera wojsk polskich Antoniego Szymańskiego do „Dam Polskich”, w której przeczytać możemy:

„Płci piękna! Cierpię szczerze na widok śmiałego przedsięwzięcia które ku oswobodzeniu naszej Ojczyzny przedsiębiorą Polacy (…) Pozwólcie mi podać Wam współobywatelki moją myśl w której się znajduje dogodzenie czułości waszej”.

Kolejnymi czasopismami warszawskimi, które śledziły rozwój wydarzeń, były: „Merkury. Dziennik polityczny, handlowy i literacki” (sygn. 295.530) oraz „Gazeta Polska” (sygn. 105.779).

Warto również zwrócić uwagę na licznie wydawaną, głównie we Francji, prasę emigracyjną, której pierwsze numery zaczęły się ukazywać kilka lat po zakończeniu powstania. Na jej łamach omawiano przyczyny upadku powstania, przyszłe losy Polski, postawy Polaków, jak i działania podejmowane przez emigrację na rzecz odzyskania niepodległości. Wśród emigracyjnych tytułów możemy wymienić, m.in., „Pielgrzyma Polskiego” (sygn. 63.819; 1832), „Kronikę Emigracji Polskiej” (sygn. 52.415; 1834) „Rocznik Emigracji Polskiej” (sygn. 47.831; 1836), „Demokratę Polski” (sygn. 44.933; 1837), czy „Trzeci Maj” (sygn. 292.421; 1839).

Są to tylko wybrane przykłady czasopism związanych z powstaniem listopadowym, z którymi można zapoznać się w na mikrofilmach w Czytelni Mikrofom. Aby znaleźć jeszcze więcej przykładów prasy tego okresu, zapraszamy do przeszukania naszego katalogu.

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Prasa okresu powstania listopadowego została wyłączona

Nowości w Dziale Gromadzenia

Dziś będzie wpis o kotach. Dla wszystkich, którzy lubią koty, sztukę i literaturę. Ze szczególnym uwzględnieniem sztuki i literatury japońskiej, gdyż dwie z przedstawianych dziś publikacji wydało krakowskie Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.

„Ja, kot : koty w sztuce Japonii i Zachodu” to obszerny, pięknie wydany katalog wystawy, która miała miejsce w Muzeum Manggha w dniach 26. 02.-04. 09. 2022. Na wystawie prezentowane były dzieła z różnych epok, od XVI do XXI wieku, wykonane w rozmaitych technikach. Eksponaty zaprezentowano w kilku nazwanych przestrzeniach, np. Kot i dzieci, Kot i artysta, Kot i reklama, Kot w domu mody czy Ja, kot w XXI wieku. Wg Anny Król, krakowska wystawa była pierwszą w Polsce i zapewne na świecie wystawą prezentującą tak szeroko i różnorodnie kocie tematy. Katalog oprócz zdjęć eksponatów zawiera kilkanaście interesujących esejów poruszających się w „kocio-kulturalnej” tematyce autorstwa Bogusława Deptuły, Anny Król, Jana Motyki, Jadwigi Romanowskiej, Agnieszko Szewczyk, Renaty Weiss i Anny Zalewskiej.

Ilustracje z:

„Ja, kot : koty w sztuce Japonii i Zachodu” / Anna Król , koncepcja i red. naukowa, Kraków : Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, 2022

Treść książki autorstwa japonistki i tłumaczki Anny Zalewskiej, znakomicie streszcza już jej tytuł „O czarnym kocie cesarza i inne opowieści : koty w dawnej literaturze japońskiej” Czytelnik znajdzie w niej japońskie opowieści o kotach od czasów najdawniejszych do połowy XIX wieku, czyli okresu kiedy Japonia przerwała ponad dwustuletnią izolację, otworzyła się na wpływ świata zachodniego, co wpłynęło na kształtowanie się  nowej literatury opisującej „całkiem nowe koty, którym należy się już całkiem osobna książka” jak pisze autorka. Książkę z czułością i poczuciem humoru zilustrowały Kaja Mucha, Monika Pawłowska i Paulina Strojnowska.

Ilustracje z:

„O czarnym kocie cesarza i inne opowieści : koty w dawnej literaturze japońskiej” / Anna Zalewska, Kraków : Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, 2022

I wreszcie trzecia pozycja: „Historia pewnego kota” autorstwa Laury Agusti, rysowniczki i ilustratorki, jest znakomitą mieszanką gatunków, łączy elementy autobiografii, notatnika odkrywcy i eseju graficznego. Do wzruszającej, pięknej opowieści o swojej relacji z kotem imieniem Hej, autorka wplotła wiele ciekawych informacji i anegdot z historii sztuki, kultury, obyczajów, psychologii ludzkiej i kociej, przepięknie je ilustrując. By zachęcić przytoczymy jedną z kocich ciekawostek związanych z Japonią, bo w tym kręgu w dużej mierze dzisiejszym wpisem się poruszamy. Wszyscy, a na pewno prawie wszyscy widzieli figurkę Maneki-neko, kota machającego łapką. A kto zna jej pochodzenie? Otóż,” legenda głosi, że pewnego razu kot machał łapą przed gospodarzem, a ten zaintrygowany tym gestem, podszedł do zwierzaka. Kilka sekund później piorun uderzył w miejsce, gdzie wcześniej stał, mężczyzna przypisał swoje szczęście kotu. Figurka Maneki-neko, tłustego kocura kiwającego lewą łapą, jest na porządku dziennym w japońskim biznesie: uniesioną i poruszającą się łapą kot zaprasza klientów, innymi słowy ściąga fortunę dla swojego właściciela”.

Ilustracje z:

Historia pewnego kota / Laura Agusti, tł. Urszula Żebrowska-Kacprzak, Warszawa : Albatros, 2022

Dosłownie w ostatniej chwili przed zamieszczeniem niniejszego wpisu, dotarła do nas jeszcze jedna publikacja o kotach. Nie sposób o niej nie wspomnieć. Książka Laury A. Vocelle „Miau : kompletna historia kota”, to pozycja o najbardziej popularnonaukowym charakterze wśród przedstawionych, nie nosi wyraźnego śladu osobistych doświadczeń, nie skupia uwagi na ograniczonym kręgu kulturowym. Wydawnictwo jest bogato ilustrowane, napisane lekkim, przystępnym językiem, prowadzi Czytelnika przez dzieje kota i jego rolę społeczno-kulturową od starożytności po współczesność.

Zapraszamy do lektury!

Ilustracje z:

Miau : kompletna historia kota / Laura A. Vocelle, tł. Dorota Łozińska, Warszawa : Marginesy, 2022

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania Nowości w Dziale Gromadzenia została wyłączona

TASMANIA – „diabelska wyspa”

Przed 380 laty, w dniu 24 listopada 1642 roku holenderski podróżnik Abel Janszoon Tasman dotarł do nieznanych wcześniej brzegów, które uznał za fragment poznawanego dopiero kontynentu australijskiego. Ziemia van Diemena, nazwana tak na cześć gubernatora generalnego niderlandzkich kolonii w Azji, stała się Tasmanią (dla upamiętnienia odkrywcy) dopiero w 1856 roku, kiedy już od dawna było wiadomo, że jest odrębną wyspą. Warto dodać, że jej rodzima nazwa to lutruwita, lecz mowa rdzennych Tasmańczyków jest już językiem martwym. Brytyjczycy, który zajęli Ziemię van Diemena na początku XIX wieku, traktowali ją jako kolonię karną, deportując na tę odległą wyspę więźniów, skazanych na karę śmierci. Stracenie zamieniano im na 14 lat ciężkich robót przy zagospodarowywaniu wyspy. Dopiero z czasem status kolonii uległ zmianie, a nowa nazwa miała pomóc w zatarciu fatalnych skojarzeń i zachęcić wolnych osadników do zasiedlania Tasmanii.

Egzotyczna wyspa wyróżniała się niespotykaną gdzie indziej zwierzyną, a najsławniejszym lokalnym gatunkiem stał się – za sprawą serii filmów rysunkowych wytwórni Braci Warner – Diabeł Tasmański. Ten filmowy niewiele ma jednak wspólnego z prawdziwym torbaczem o tej nazwie (Sarcophilus harrisii), który mimo swojej groźnej nazwy nie jest dla człowieka zagrożeniem. Obecnie jest to gatunek chroniony, zagrożony wyginięciem, lecz w XIX wieku był tępiony jako szkodnik, porywający kury z zagród osadników…

 

Opublikowano Aktualności | Możliwość komentowania TASMANIA – „diabelska wyspa” została wyłączona