Charakterystyka zbioru czasopism XIX-XXI w.

Czasopisma zgromadzone w Dziale Nowych Druków Ciągłych Zakładu Narodowego im. Ossolińskich stanowią bardzo interesujący i unikatowy zbiór. W zakresie nauk humanistycznych można go porównać ze zbiorami Biblioteki Narodowej w Warszawie i Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie.

Zgodnie z profilem gromadzone i przechowywane w Ossolineum są:

  • czasopisma z takich dziedzin nauk humanistycznych jak literaturoznawstwo, językoznawstwo, historia, historia sztuki, filozofia, socjologia, bibliotekoznawstwo, a także pedagogika, psychologia, religioznawstwo,
  • czasopisma popularne, przeznaczone dla szerokiego kręgu odbiorców wśród nich pisma społeczno-polityczne, literacko-społeczne, satyryczne, kobiece, dziecięce, młodzieżowe, najbardziej renomowane czasopisma popularnonaukowe,
  • dzienniki o zasięgu ogólnokrajowym, zwłaszcza centralne, najważniejsze z Wrocławia oraz najbardziej reprezentatywne z pozostałych regionów kraju..
  • wydawnictwa urzędowe takie jak: Dziennik Ustaw, Monitor Polski oraz w wyborze organy wybranych ministerstw i terenowych władz administracyjnych.
  • czasopisma w językach obcych – gromadzone są głównie wydawnictwa z europejskiego kręgu kulturowego, Stanów Zjednoczonych i Kanady reprezentatywne dla danej dziedziny humanistyki, gromadzone są również pojedyncze tytuły czasopism popularnych, a także obcojęzyczne wydawnictwa mniejszości narodowych.
  • wydawnictwa emigracyjne – naukowe z zakresu humanistyki, oficjalne organy polskich instytucji politycznych, społecznych i kulturalnych, wydawnictwa periodyczne wydawane wśród większych skupisk Polonii.

Przykłady czasopism gromadzonych w Dziale Nowych Druków Ciągłych
Wykaz czasopism naukowych wydawanych przez Ossolineum

 


Rozpoczynając prezentację czasopism przechowywanych w Ossolineum należy przedstawić tytuły niejednokrotnie ukazujące się przez wiele dziesiątków lat jak: „Gazeta Warszawska” 1774-1935 czy „Czas” wydawany w Krakowie 1848-1939.

Kronika Emigracji Polskiej, Paryż 1834-1839

Kronika Emigracji Polskiej, Paryż 1834-1839

Do cenniejszych należą paryskie czasopisma Wielkiej Emigracji „Feniks: nowe pismo emigracji polskiej ” (1833), „Kronika Emigracji Polskiej” (1834-1839), wydawana przez Stanisława Kunatta i Ksawerego Bronikowskiego, redagowana przez Fr. Grzymałę, „Sybilla Tułactwa Polskiego” (1833/1835) oraz „Pielgrzym Polski” (1832-1833) – pismo polityczne poświęcone literaturze narodowej pod red. E. Januszkiewicza, a także w pewnym okresie przez Adama Mickiewicza. Ossolineum szczyci się posiadaniem takich tytułów, jak „Konfederatka” (Bourges 1833) – pismo periodyczne redagowane przez Konstantego Słotwińskiego, „La Tribune les Peuples” (Paryż 1849) pod red. Adama Mickiewicza czy pismo naukowe, literackie i artystyczne „Przegląd Powszechny” (Drezno1886) pod red. Józefa Ignacego Kraszewskiego. W zbiorach znajdują się czasopisma z okresu Powstania Styczniowego: „Powstaniec”, „Wiadomości z Pola Bitwy”, „Nowiny Polityczne Polskie”.

Od początku istnienia biblioteki z wielką pieczołowitością przechowywane były czasopisma polonijne. Imponujący zespół stanowią wydawnictwa emigracyjne z XIX w., wśród nich redagowany przez J. Woronicza zbiór pism politycznych i wojskowych „Kraj i Emigracja” (Paryż 1835-1841), „Naród Polski” Urzędowy Organ Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego (Chicago 1899-1987), wydawane przez Towarzystwo Wzajemnego Oświecenia się „Broszurki Bezansońskie” (1833). Należy także wspomnieć o znajdujących się w księgozbiorze wydawnictwach Polonii południowoamerykańskiej pismach „Brasil-Polonia” (Rio de Janeiro 1935) czy „Bóg i Ojczyzna” (1943-1971) wydanych przez Polonię w Buenos Aires.

Bogata jest kolekcja północnoamerykańskiej prasy polonijnej od wychodzącego w XIX w. „Dziennika Chicagowskiego” po współcześnie docierające do nas pismo „Czas-Polish Times” ukazujące się w Kanadzie. Jesteśmy dumni z posiadania czasopism wydanych w Bejrucie, Bombaju, Nairobi, Perth w Australii, chińskim Harbinie czy w Tokio.

Służba Kobiet, Warszawa 1943

Służba Kobiet, Warszawa 1943

Okres II wojny światowej reprezentowany w zbiorach jest przez konspiracyjną prasę informacyjną, zamieszczającą wiadomości radiowe jak: „Serwis APIS” (Warszawa 1942-1944) czy pismo polityczno-informacyjne „Strzelec” (Warszawa 1942-1944) wydawane przez jedną z najbardziej dynamicznych grup Obozu Polski Walczącej – gazetka ta uznawana jest za jedno z najżywiej redagowanych pism konspiracyjnych. Wspomnieć należy również o prasie dla kobiet. W zbiorach Ossolineum znajduje się wydawana przez Armię Krajową „Służba Kobiet” (Warszawa 1943) i „Żywia” (Warszawa 1942-1944) pismo Ludowego Związku Kobiet, poruszające problematykę roli kobiety w walce z okupantem. Na uwagę zasługuje grupa czasopism wydawanych przez okupanta w języku polskim „Nowy Kurier Warszawski”,”Krakauer Zeitung” czy „Lvivski Visti”.

Ciekawy zbiór stanowią wydawnictwa tego okresu ukazujące się poza granicami kraju, tutaj należy wymienić wiadomości dla internowanych „Goniec Obozowy”, (Műnchenbuchsee 1940-1945) wraz z dodatkiem literackim „Na Żołnierskim Szlaku”, wydawnictwo Ministerstwa Informacji i Dokumentacji „Dziennik Polski”(Londyn 1940-1943), który wraz z „Dziennikiem Żołnierza” (Londyn 1940-1943) dał początek ukazującemu się do dziś czasopismu „Dziennik Polski – Dziennik Żołnierza” (Londyn 1944-).

Niesłabnącym zainteresowaniem Czytelników cieszą się czasopisma bezdebitowe, które od chwili pojawienia się, z wielkim zaangażowaniem zdobywane i gromadzone były w Ossolineum. Zasadniczą część drugoobiegowej kolekcji stanowią wydawnictwa wrocławskie. Do ciekawszych należą: „Solidarność Walcząca” – wrocławskie pismo z lat 1982-1994 wydawane przez Solidarność Podziemną Dolny Śląsk, czy nieperiodyczna gazeta informacyjna „Solidarność Dolnego Śląska” (1984-1987). Na uwagę zasługują również publikacje ogólnopolskie, takie jak wydawane przez Komitet Samoobrony Społecznej KOR niezależne pismo polityczno-społeczne „Głos” (1977-) czy „Spotkania” niezależne pismo młodych katolików ukazujące się w Lublinie w latach 1977-1987. Interesujący wydaje się również przekazany w 1997 roku zbiór czasopism z archiwum Solidarności Polsko-Czesko-Słowackiej z pismami „Listy: časopis Československé socialistické opozice” (Roma 1979-1990) i „Velehrad: nezavisilý časopis pro křestanský zivot” (1989).


Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika. / Opublikowano , autor: Dział Informacji