C.K.Norwid – przypomnienie biografii

Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid, herbu Topór urodził się 24 września 1821 r. w Laskowie-Głuchach, zmarł 23 maja 1883 r. w Domu św. Kazimierza w Paryżu. Młodość spędził w kraju, lata dojrzałe na emigracji.

Debiutował w prasie warszawskiej wierszem „Mój ostatni sonet” opublikowanym w nr 8 z 1840 r. „Piśmiennictwa Krajowego” wydawanego przez Hipolita Skimborowicza. W nr 14 z 1841 r. ukazał się kolejny wiersz  – „Wspomnienie”. Pierwsze utwory poetyckie zbliżyły go do Cyganerii Warszawskiej i przyniosły pewne uznanie krytyków.

W 1842 r. opuścił Ojczyznę i nigdy do niej nie powrócił. Wyjechał do Drezna, gdzie podjął studia artystyczne. W trakcie pobytu m. in. w Rzymie, Wenecji, Florencji, Neapolu doskonalił się w sztukach plastycznych i rzeźbie. Wtedy też zaczęły postawać liryki osobiste Norwida. W 1846 r. w Berlinie, za kontakty z emisariuszami i pomoc polskim konspiratorom, został aresztowany i uwięziony, ostateczni został zmuszony do opuszczenia Prus. Trudne warunki więzienia zapoczątkowały prawdopodobnie kłopoty ze zdrowiem.

Do Paryża przyjechał w styczniu 1849 r. Tu poznał wybitnych przedstawicieli emigracji polskiej i międzynarodowej (Fryderyk Chopin, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasicki,  Adam Jerzy Czartoryski, Aleksander Hercen, Iwan Turgieniew), z którymi utrzymywał później liczne kontakty.

Problemy z wydawaniem utworów (spowodowane m. in. krytyką Jana Koźmiana i Zygmunta Krasińskiego), a co za tym idzie – kłopoty finansowe, a także zawód miłosny zadecydowały o szukaniu nowego miejsca. Wybór poety podał na Nowy Jork. W 1853 r. zatrudnił się jak ry­sow­ni­k w pra­cow­ni gra­ficz­nej De­ople­ra. To w Nowym Jorku Norwid napisał jeden z swoich najbardziej znanych utworów  – „Moją piosnkę”. Jednak i tutaj nie dane było poecie osiągnąć stabilizacji i spokoju i w grudniu 1854 r. już na stałe zamieszkał w Paryżu. Nadal zmagał się z nieprzychylnością krytyki literackiej, uznanie natomiast zyskiwały jego rysunki i akwarele – dwie z nich zostały opublikowane w 1868 r. w ważnym piśmie paryskim „L’Artiste”. Ceniono także odczyty i recytacje Norwida w salonach literackich Paryża.  Jak podaje „Kurier Wileński” (luty 2021): „…występ z „Rzeczą o wolności słowa” w 1869 r. oklaskiwało kilkuset słuchaczy, choć to samo dzieło, ogłoszone drukiem, nie znalazło ani czytelników, ani rzetelnej krytyki. Ta sytuacja powtarzała się wielokrotnie – entuzjastyczne oklaski po odczytach i zupełne ignorowanie publikacji tych samych tekstów–co było w dużym stopniu skutkiem rozpowszechnionej opinii o nim jako pisarzu pozbawionym daru jasnego wysłowienia, po prostu – „niezrozumiałym”.”

Stan zdrowia Norwida pogarszał, tracił słuch i wzrok. Problemy materialne zmusiły go do zamieszkania na peryferiach Paryża w Domu św. Kazimierza, przytułku dla ubogich polskich weteranów i sierot. Tam spędził resztę życia.  Zmarł nad ranem 23 maja 1883 r. Pochowany został na cmentarzu w Ivry, niedaleko zakładu. W 1888 r. zwłoki poety zostały przeniesione na polski cmentarz w Mortmorency i pogrzebane w zbiorowej mogile. W 2001 r. w 180. rocznicę urodzin Norwida pochowano go symbolicznie w Krypcie Wieszczów Narodowych w Katedrze na Wawelu obok A. Mickiewicza i J. Słowackiego.

Część historyków literatury uważa go za jednego z czterech wieszczów romantyzmu,  część zaś zalicza go raczej do klasycyzmu i widzi w nim prekursora polskiego parnasizmu. Bez wątpienia Norwid wyprzedzał swoją epokę, a jego twórczość obejmowała niemal wszystkie gatunki literackie oraz artystyczne. Eksperymentował ze słowem i rymem w poezji.

Norwid w swoich utworach reagował na problemy ojczyzny, narodu, pojedynczego człowieka, mówił o roli artysty, krytykował wady społeczeństwa i fałszywe postawy, poruszał kwestie wolności, demokracji, etyki i tolerancji. Eksperymentował ze słowem i rymem w poezji. Trudna do zrozumienia twórczość Norwida została ponownie odkryta w okresie Młodej Polski za sprawą Zenona Przesmyckiego-Miriama, który w 1897 r. w antykwariacie wiedeńskim  przypadkowo natrafił na tom „Poezyj” Norwida z 1863 r. – jedyny wydany za życia poety.  Od 1901 r. Przesmycki publikował utwory Norwida w „Chimerze”, czasopiśmie, które w latach 1901-1907 sam redagował.  W 1904 r. ukazał się tom VIII „Chimery” w całości poświęcony twórczości Norwida, wówczas niemal zupełnie zapomnianego poety-myśliciela. Był to pierwszy tak obszerny zbiór utworów Norwida, które udało się odnaleźć Przesmyckiemu w rękopisach i rzadkich wydawnictwach drukowanych.

Najpełniejsza jak dotąd edycja „Pism wszystkich” Norwida, złożona z 11 tomów, wydana została w latach 1971-1976 przez Juliusza Wiktora Gomulickiego. Od roku 1983 ukazuje się czasopismo naukowe „Studia Norwidiana” poświęcone twórczości tego wybitnego artysty.

Przykłady obecności Norwida w czasopismach polskich i zagranicznych.

 

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.