Darczyńcy zbioru monet antycznych w Ossolineum. Ignacy Adam Krasicki.

Brąz z Antiochii z czasów Nerona

Prezentowana moneta brązowa została wybita w Antiochii nad Orontem w starożytnej Syrii (dzisiejsza Antakya w Turcji) pod panowaniem rzymskim. Na awersie została przedstawiona głowa Apollona w opasce i szacie spiętej na prawym ramieniu. Na rewersie widzimy najważniejszy z atrybutów olimpijskiego boga – lirę. Na rewersie możemy odczytać grecką legendę eponimiczną, czyli nazwę miasta w formie skróconej – ANTIOXE (pełna nazwa to ANTIOXEωN), następnie, po kropce, litery ET, które są skrótem od greckiego słowa ETOYΣ, oznaczającego „rok”. W tym przypadku jest to informacja, że moneta jest datowana. Data znajduje się pod lirą – to litery PH czytane od prawej do lewej, czyli liczebnik 108. Moneta została zatem wybita w 108 roku lokalnej ery cezariańskiej miasta Antiochii, liczonej od 49 roku przed Chr. – daty objęcia dyktatury przez Juliusza Cezara. Przyjęcie nowej ery było dowodem wdzięczności mieszkańców za liczne inwestycje budowlane i nadanie miastu „wolności” podczas wizyty Cezara w 47 roku. Wracając do czasów współczesnych monecie, był to rok 59-60 po Chr., czyli panowanie Nerona.

***

Zbiór monet antycznych w Ossolineum, liczący dzisiaj sześć i pół tysiąca egzemplarzy, został ufundowany w samym początku istnienia Zakładu we Lwowie, w 1828 roku, dzięki kilku darom. Poprzednio pisałem o najliczniejszym darze w historii zbioru monet antycznych. Ta moneta pochodzi z drugiego pod względem liczby monet daru – Ignacego Adama hr. Krasickiego, bratanka słynnego pisarza, Księcia Biskupa Warmińskiego. Ignacy Adam Krasicki (1767-1844), wielki łowczy koronny, deputat Stanów Galicyjskich, kawaler Orderu św. Stanisława I klasy, mieszkał przez większość swego życia w dworku w Stratyniu w d. Powiecie rohatyńskim (dziś. Rejon rohatyński obwodu iwanofrankowskiego na Ukrainie), gdzie zgromadził jedną z najlepszych polskich kolekcji monet antycznych początków XIX wieku. Dokładne poznanie tej kolekcji będzie możliwe dzięki odkryciu zupełnie zapomnianej spuścizny hrabiego w Archiwum Państwowym w Przemyślu, ale warto tylko wspomnieć, że zawierała ona sto kilkadziesiąt złotych monet różnych cesarzy rzymskich. Dar fundacyjny Krasickiego dla Ossolineum z 1829 roku miał charakter uzupełniający wobec daru księcia Henryka Lubomirskiego, liczył 959 monet antycznych i składał się z monet srebrnych i brązowych. Można tylko żałować, że nie było w nim żadnych monet złotych, ponieważ zaginęły one, wraz z pozostałymi zbiorami, w pierwszej połowie XX wieku.

Brąz, mennica autonomiczna w Antiochii (Syria pod panowaniem rzymskim za rządów Nerona), 59-60 r. po Chr., śr. 15,6 mm, ciężar 4,07 g, nr inw. A 119. Monetę udało się zidentyfikować w spisie monet z kolekcji stratynskiej z 1818 roku i spisie daru fundacyjnego dla Ossolineum z 1829 roku, sporządzonego przez samego darczyńcę.

Tekst: Adam Degler

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.