„Dziennik Zdrowia dla Wszystkich Stanów” – pierwsze polskie czasopismo lekarskie

Pierwsze czasopisma lekarskie na świecie pojawiły się już w drugiej połowie XVII w. Na ziemiach polskich natomiast pierwszym periodykiem o tematyce przyrodniczo-lekarskiej wydano około 1747 roku w Gdańsku o było to  „Versuche und Abhandlungen der naturforschenden Gesellschaft in Danzig”. Natomiast pierwszym ściśle lekarskim czasopismem było „Primitiae physico-medicae ab iis, qui in Polonia et extra eam medicinam faciunt, collectae”, wydawane w Lesznie i Sulechowie w latach 1750—1753. Jednak przez polskich historyków medycyny czasopisma te nie były traktowane jako polskie. Dopiero „Dziennik Zdrowia dla Wszystkich Stanów” uznany został bezsprzecznie za pierwsze polskie czasopismo lekarskie.

„Dziennik Zdrowia dla Wszystkich Stanów” ukazywał się w Warszawie od lipca 1801 r. do czerwca 1802 r.. Wyszły 4 tomy, zawierające po 3 numery. Każdy z tomów opatrzony został w dedykację. Pierwszy tom redaktor poświęcił „cierpiącej ludzkości”, drugi Pociejowi, oboźnemu Wielkiego Księstwa Litewskiego, trzeci – Janowi Boecklerowi, czwarty zaś Akademii w Wilnie i jej profesorom.

„Dziennik” był miesięcznikiem o charakterze popularyzatorskim, założonym przez lekarza chirurga – Leopolda Lafontaine’a, który m.in. propagował ochronne szczepienie przeciwko ospie. Czasopismo to pisane przystępnym językiem, kierowane przede wszystkim do ziemian, mających utrudniony dostęp do fachowej pomocy medycznej. Miało upowszechniać zasady higieny i wiadomości z zakresu medycyny oraz informować o metodach postępowania w różnych przypadkach. Zawierało informacje dotyczące m.in. chorób, porad, dolegliwości, lekarstw i środków leczniczych, wpływu niektórych produktów na organizm itd. Artykuły publikowane w czasopiśmie tłumaczył Jakób Adamczewski, ponieważ Lafontaine, słabo znał język polski, posługiwał się głównie niemieckim. Dodatkową atrakcją pisma były ilustracje zamieszczane niekiedy na końcu artykułów. Ponadto autor jako pierwszy w polskim czasopiśmiennictwie poruszył problem chorych dzieci, których wówczas nie leczono. Małych pacjentów uważano za zbyt delikatnych i niezbyt nadających się na zabiegi.

Od numeru 9 (marzec 1802) miesięcznik drukowano mniejszą czcionką, ponieważ autor chciał zakończyć jego wydawanie na dwunastym numerze oraz zmieścić „dysertacje o najważniejszych chorobach”. „Dziennik” rozchodził się głównie drogą prenumeraty, która w Warszawie wynosiła 27 złp za pół roku, a dla prowincji 32 złp; pojedynczy numer kosztował 6 złp.

Ossolineum posiada dwa kompletne egzemplarze „Dziennika” o sygnaturach: 8.311  oraz 297.127. Mają one status archiwalny i udostępniane są w postaci mikrofilmu. Kopię cyfrową własnego egzemplarza udostępnia on-line Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie.

Literatura:

Teresa Ostrowska, Historia czasopiśmiennictwa medycznego i jego udział w rozwoju towarzystw naukowych i nauk medycznych w Polsce , „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” T. 28, nr 4 (1989), s. 11-21.

Anna Marek, „Dziennik Zdrowia dla Wszystkich Stanów” a problematyka dziecięca, „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny”. T. 67, z. 1 (2004), s.15-32.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.