Inflanty w XVI wieku (w 440-lecie rozejmu w Jamie Zapolskim)

Historia obfituje w nazwy krain, które w swoim czasie odegrały znaczącą rolę w losach państw i narodów, obecnie zaś stanowią coraz bardziej odległą przeszłość, żyjącą w świadomości wąskiego grona specjalistów lub miłośników dziejów. Do takich obszarów niewątpliwie należały Inflanty, położone na północ od Dźwiny i zajmujące terytorium dzisiejszej Łotwy, a jednocześnie mocno związane zarówno z nowożytną historią polsko-litewskiej Rzeczypospolitej, jak i innych krajów tego regionu Europy: Rosji, Szwecji czy Danii.

Terytorium Inflant stało się w XVI stuleciu przedmiotem rywalizacji państw nadbałtyckich. Czasy ostatniego z Jagiellonów, Zygmunta Augusta, a następnie panowanie Stefana Batorego zostały naznaczone długotrwałymi zabiegami dyplomatycznymi przeplatającymi się z działaniami zbrojnymi, mającymi na celu najpierw pozyskanie, a następnie utrzymanie panowania nad tym terytorium. Do kluczowych wydarzeń w tym zakresie należały walki z Moskwą i carem Iwanem IV Groźnym, zakończone sukcesem dzięki pomyślnym kampaniom Stefana Batorego w latach 1579-1581. Na dzień 15 stycznia przypada rocznica zawartego w 1582 r. rozejmu w Jamie Zapolskim. Warto przypomnieć to wydarzenie, jako utrwalające przynależność Infant do Rzeczypospolitej na kilka dziesięcioleci, do czasu aż rosnąca siła Szwecji w latach 20. XVII wieku przyniosła istotne zmiany na mapie politycznej kontynentu.

Prezentowane mapy pochodzą ze zbiorów Działu Kartografii Biblioteki Ossolineum. Na dwóch pierwszych mamy możliwość zapoznać się z obrazem kartograficznym omawianego obszaru w czasach, kiedy trwały o niego międzynarodowe zmagania. Zauważmy, że zarówno na mapie Abrahama Orteliusa (wyd. 1579), jak i na mapie Willema Janszoona Blaeu’a (wyd. 1649) Inflanty – pod nazwą Livonia – mają na północy szeroki zasięg terytorialny i obejmują również dzisiejszą Estonię. Jak widać natomiast na czwartej reprodukcji, autorzy atlasu historycznego wydanego przez Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych w 1991 r. przyjęli węższy zakres granic Inflant, nie zaliczając do nich Estonii.

Godna uwagi jest trzecia z przedstawianych map, sporządzona przez polskiego kartografa Macieja Strubicza i opublikowana w Kolonii w 1589 r. wraz z dziełem Marcina Kromera Polonia. Zobrazowano na niej oprócz Inflant także fragmenty ziem ościennych: Wielkiego Księstwa Litewskiego i państwa moskiewskiego. Kontekst temu opracowaniu kartograficznemu nadał konflikt Rzeczypospolitej z wschodnim sąsiadem, dlatego też przez część badaczy nazywane bywa mapą teatru wojny polsko-moskiewskiej.

 

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.