Kwerenda polskiego rysunku z Muzeum Lubomirskich w zbiorach Biblioteki im. Wasyla Stefanyka we Lwowie – komunikat z II etapu badań

MKiDN

MKiDN

W latach 2015-16 Zakład Narodowy im. Ossolińskich realizował projekt badań pt. Kwerenda polskiego rysunku z Muzeum Lubomirskich w zbiorach Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy im. Wasyla Stefanyka.

Komunikat o finansowaniu projektu
Komunikat dotyczący realizacji I etapu projektu

Prace w ramach projektu prowadzone były we współpracy z Instytutem Badań Bibliotecznych nad Zasobami Sztuki Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy im. Wasyla Stefanyka, dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej,  na podstawie wniosku nr 53825/14/A2 z dnia 20.03.2015 r.  i umowy nr 02805/15/FPK/DDK  z dnia 22.04. 2015 r., w ramach programu „Dziedzictwo kulturowe. Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą”.

Do 1940 r. w zasobach Muzeum Lubomirskich, jednego z najstarszych muzeów w Polsce, stanowiącego na mocy umowy pomiędzy Józefem Maksymilianem Ossolińskim a Henrykiem Lubomirskim w 1823 r. integralną część Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, przechowywana była kolekcja rysunku polskiego, zawierająca prace wielu wybitnych artystów. Z dotychczasowego stanu wiedzy wynikało, iż w przeciwieństwie do innych rodzajów zbiorów muzeum, kolekcja ta nie uległa dużemu rozproszeniu i obecnie w znacznej części zachowała się w zbiorze Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Celem projektu było rozpoznanie i ustalenie aktualnego stanu kolekcji rysunków polskich, zarówno ilościowego jak i jego zachowania pod względem konserwatorskim. W wyniku tych prac powstać miała możliwie pełna baza danych obrazująca obecny stan zespołu rysunków polskich dawnego zbioru Muzeum Lubomirskich, stanowiąca podstawę do szeregu kolejnych badań naukowych.

Kwerendy  pozwoliły zidentyfikować ok. 4500 obiektów z kolekcji i przyporządkować dawnym numerom inwentarzowym (wyodrębnionym na podstawie wypisów z  przedwojennego trzytomowego Inwentarza Rycin Muzeum Lubomirskich oraz Księgi Wpływów Muzeum Lubomirskich) aktualne numery nadane w  Instytucie Badań Bibliotecznych nad Zasobami Sztuki LNNBU. W 2016 roku przeprowadzono weryfikację technik wykonania poszczególnych rysunków i innych danych ujętych w źródłach (strona polska) oraz wymiarowanie obiektów ( strona ukraińska). Uzyskana w trakcie kwerendy baza danych umożliwiła przeprowadzenie w 2016 r. digitalizacji tego zespołu zabytków. Wykonano niespełna 11 tys. skanów (w tym odwrocia,  okładki albumów, szkicowników i tek etc.).

Tak jak zakładano na podstawie wypisów źródłowych  gros dawnej kolekcji rysunku polskiego Muzeum Lubomirskich  stanowiły tzw. zespoły: szkicowniki, albumy kolekcjonerskie i teki. Zidentyfikowano 45 szkicowników oryginalnych, m.in. Aleksandra Kotsisa, Stanisława Witkiewicza,  Witolda Wojtkiewicza, Kazimierza Sichulskiego, Andrzeja Grabowskiego,  Wojciecha Grabowskiego, Ludwika Pugeta; 18 albumów monograficznych z wklejonymi rysunkami dedykowanymi jednemu twórcy, m.in. z rysunkami Andrzeja Grabowskiego, Kazimierza Sichulskiego, Brunona Tepy, Franciszka Tepy, Władysława Witwickiego; 6 albumów kolekcjonerskich, z rysunkami m.in. Stanisława Janowskiego, Witolda Wojtkiewicza, Maksymiliana Gierymskiego, Anny Bilińskiej, Kazimierza Sichulskiego, Seweryna Bieszczada, Stanisława Dębickiego, Jacka Malczewskiego Wśród zespołów rysunków zebranych w tzw. teki, znajdują się prace Napoleona Ordy, Jana Maszkowskiego, Jana Tabaczyńskiego, Jana Wojnarowskiego. Rysunki luźne zawierają prace m.in. Jacka Malczewskiego, Fryderyka Pautscha, Kazimierza Sichulskiego.  Ponadto bardzo interesująco przedstawia się zbiór rysunków przekazanych w latach międzywojennych  przez Wydawnictwo Ossolineum, przygotowywanych jako ilustracje do książek (w tym podręczników) przez znakomitych artystów– w tym Edmunda Bartłomiejczyka, Władysława Skoczylasa, Anny Gramatyki  –  Ostrowskiej, Stanisława Matusiaka.

Dodatkowo, w ramach prowadzonych we Lwowie kwerend, udało się ustalić aktualne numery inwentarzowe 2962 obiektów z dawnego Inwentarza Zbiorów im. Gwalberta Pawlikowskiego. Łącznie w ramach projektu w latach 2015-16 zidentyfikowano ponad 7000 obiektów z dawnych zasobów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Częścią realizowanego zadania był przegląd rysunków przeprowadzony przez konserwatorki z Pracowni Konserwatorskiej Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Konsultowały one również techniki wykonania prac. W sumie w latach 2015–16 przejrzano większość z odnalezionych podczas kwerendy rysunków (około 3330). Przegląd pozwolił ocenić stan zachowania zbioru rysunków i umożliwił stworzenie dalszego programu opieki nad kolekcją. Okazało się, że najważniejszą kwestią jest odpowiednie przechowywanie, czyli umieszczenie szkicowników w pudłach lub teczkach ochronnych oraz przełożenie rysunków papierem bezkwasowym zapobiegające przecieraniu się warstwy ryusunkowej. Dla około 1700 rysunków w ramach projektu wykonano takie przekładki oraz 20 obwolut ochronnych z kartonu m.in. dla zabezpieczenia oryginalnych opraw szkicowników. Sporządzony opis stanu zachowania pozwoli wytypować obiekty wymagające przeprowadzenia prac konserwatorskich. Przy okazji sformułowane zostały wskazówki dla osób przeprowadzających skanowanie, niezbędne dla ochrony obiektów w trakcie kopiowania cyfrowego.

Komunikaty z badań  referowane były we Lwowie  dwukrotnie, w 2015 (27 listopada) i 2016 r. (25 listopada)  na konferencjach  naukowych, organizowanych przez Instytut  Badań Bibliotecznych nad Zasobami Sztuki Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy im. Wasyla Stefanyka  pt. „Kultura artystyczna, historia, teoria, metodologia” (abstrakty wystąpień: Kwerenda rysunku polskiego z Muzeum Książąt Lubomirskich w zbiorach Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy im. Wasyla Stefanyka – komunikat z badań opublikowany w pracy : Mistec’ka kul’tura: ístoríja, teoríja, metodologíja. Tezi dopovídej Mížnarodnadnoí naukowoȉ konferecíȉ (L’viv, 27 listopada 2015 r.). L’viv 2015.;  Kwerenda rysunku polskiego z Muzeum Książąt Lubomirskich w zbiorach Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy im. Wasyla Stefanyka – komunikat z badań  2016 r. opublikowany w pracy : Mistec’ka kul’tura: ístoríja, teoríja, metodologíja. Tezi dopovídej Mížnarodnadnoí naukowoȉ konferecíȉ (L’viv, 25 listopada 2016 r.). L’viv 2016.)

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.