Numizmatyka polska w zbiorach Działu

Mennictwo polskie liczy ok. 20 000 monet. Trzonem zbioru są obiekty z zasobów dawnego Ossolineum we Lwowie, do których dołączyć należy nabytki zgromadzone w Ossolineum wrocławskim oraz powojenne dary monet z kolekcji Stanisława Garczyńskiego i Jana Nowaka-Jeziorańskiego, liczące w sumie ok. 3 000 egzemplarzy. Cały zbiór reprezentuje wszystkie okresy historyczne w dziejach numizmatyki polskiej od wczesnośredniowiecznych denarów Bolesława Chrobrego i Mieszka II (XI w.) do współczesnych emisji Narodowego Banku Polskiego. Mennictwo średniowieczne, które najbardziej ucierpiało w czasie zawieruchy wojennej, systematycznie jest uzupełniane przez zakupy i dary. Ważnym wydarzeniem było pozyskanie do zbiorów brakteatu protekcyjnego Bolesława Krzywoustego z  lat 1135–1138 oraz monet Bolesława Chrobrego: denara jednostronnego z napisem PRINCES POLONIE z wyobrażeniem pawia.

Monety nowożytne, emisje okresu zaborów i czasów międzywojennych to  najzasobniejsze zespoły w kolekcji ossolińskiej. Do najcenniejszych monet należą dukaty i talary ostatnich Jagiellonów oraz królów elekcyjnych, do których zaliczyć należy także złote donatywy królewskie emitowane przez Toruń i Gdańsk w liczbie 17 egzemplarzy. Wśród tzw. grubszych sztuk na uwagę zasługują monety z królewskiej mennicy bydgoskiej, emitowane przez Władysława IV Wazę: unikatowy 10-dukatowy talar koronny medalowy w złocie z 1635 roku oraz równie cenny półtalar koronny medalowy bity w złocie bez daty. Zwarty i bogaty zespół stanowią emisje sasko-polskie i pięknie zaprojektowane monety czasów stanisławowskich. Pełny zestaw monet przypada na okres Księstwa Warszawskiego (1807–1815) i Królestwa Polskiego (1815–1835). Interesująco prezentuje się również zespół monet z powstania listopadowego 1831–1832, reprezentowany m.in. przez dwa egzemplarze dukatów bitych na potrzeby zakupu broni za granicą, na wzór holenderskich monet z postacią rycerza w zbroi z mieczem i wiązką strzał. Zasobny zbiór stanowią monety II Rzeczypospolitej (1919–1939) charakteryzujące się wyjątkowo starannymi rozwiązaniami projektowymi.

Kolekcja monet współczesnych bitych po roku 1945 przedstawia się bardzo okazale. Wśród nich zwracają uwagę PRL-owskie monety pamiątkowe, ciekawe pod względem plastycznym, chociaż niekiedy niepozbawione elementów propagandy komunistycznej. Po 1970 roku dominują monety kolekcjonerskie, w tym słynne serie władców Polski, zabytków i ochrony środowiska. Innym przykładem interesującej monety kolekcjonerskiej jest 100 zł w złocie z 2017 roku wydanej  z okazji 200-lecia istnienia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

 

 

 

Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika. / Opublikowano , autor: Agnieszka Topolska