Powstanie katalog druków XVI wieku z historycznej kolekcji ZNiO

Biblioteka ZNiO uzyskała z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (NPRH) dofinansowanie na opracowanie katalogu druków XVI wieku z historycznej kolekcji Ossolineum.

Historyczna kolekcja starych druków Ossolineum (rozumiana jako zbiór tekstów kultury gromadzonych przez fundatora Zakładu Józefa Maksymiliana Ossolińskiego i jego następców od założenia fundacji w 1817 r. do roku 1945) w wyniku powojennych zmian granic Polski i decyzji władz uległa podziałowi pomiędzy Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu i Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka.

Z przedwojennego zbioru starych druków do Ossolineum we Wrocławiu przywieziono ok. 42, 5 tysiąca książek, na co złożyło się 48% zbiorów zinwentaryzowanych, 10% druków nie zinwentaryzowanych oraz ok. 25% druków ze zbiorów Pawlikowskich, które znajdowały się w przedwojennym Ossolineum na zasadzie depozytu wieczystego i specjalnie wydzielonej kolekcji. Razem stanowiło to 40% ossolińskich przedwojennych zbiorów druków XV-XVIII w. Kryteria, zgodnie z którymi dokonano ich wyboru, doprowadziły do sztucznego rozbicia kolekcji (np. obecnie kilka tomów danego dzieła znajduje się we Lwowie, reszta we Wrocławiu) oraz do utraty wielu cennych zabytków książki polskiej. Do dziś nie wiadomo jednak, jakie konkretnie dzieła pozostały we Lwowie. Komisja ukraińska rozdzielająca książki pomiędzy obie Instytucje stosowała kryterium „tematyczno-terytorialne”. Z przekazania do Polski wyeliminowano woluminy związane formalnie lub merytorycznie z Kresami Wschodnimi. Do Wrocławia nie wysłano książek wydanych w Berdyczowie, Brześciu, Grodnie, Kijowie, Królewcu, Lwowie, Mińsku, Poczajowie, Supraślu, Wilnie. Wyeliminowano także druki, które w jakikolwiek sposób wiązały się z Białorusią, Podlasiem, Podolem, Rosją, Tatarami, Wołoszczyzną, Wołyniem oraz druki cyrylickie. Szacuje się, że we Lwowie zostało prawdopodobnie ok. 52.000-54.000 tytułów druków XV-XVIII wieku w ok. 70.000 tomach. Od 1945 roku (czyli przez ok. 70 lat) były one niedostępne dla szerszego grona pracowników nauki polskiej.

Nieznana pozostaje liczba druków z dawnej kolekcji Ossolineum, które znajdują się obecnie we Lwowie, nieznane są tytuły tych dzieł oraz stan ich zachowania. Przypuszczamy, że po zakończeniu II wojny światowej księgozbiór był w dalszym ciągu rozpraszany (np. ok. 10.000 najcenniejszych poloników, wśród nich stare druki, wywieziono do Moskwy).

Celem projektu jest realizacja długofalowych prac badawczych oraz dokumentacyjnych o fundamentalnym znaczeniu dla dziedzictwa i kultury narodowej. Projekt obejmować będzie opracowanie bibliograficzne i wydanie katalogu druków XVI-wiecznych pochodzących z historycznego księgozbioru Ossolineum. Katalog będzie wydawnictwem jubileuszowym, wzbogaconym o zdjęcia kart tytułowych, wybranych ilustracji, najciekawszych opraw. Uświetni on obchody 200-lecia ufundowania Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

Opracowanie katalogu druków XVI wieku będzie pierwszym etapem długofalowych prac bibliograficznych; planujemy wydać kolejno katalog druków XVII i XVIII wieku, które znajdowały się do roku 1945 we Lwowie.

O trzeciej edycji Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki można przeczytać na stronach serwisów Nauka w Polsce oraz edulandia.pl

 

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.