Rok Jubileuszowy – Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”

Fragment z podręcznika "sokolstwa"

Fragment z podręcznika „sokolstwa”

W dobie mody na fitness, crossfit, zumbę i bieganie warto odnotować, że 7 lutego upływa okrągła, 150. rocznica utworzenia Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Jest to najstarsze towarzystwo gimnastyczne w Polsce, którego zasług dla popularyzacji sportu w Polsce nie sposób przecenić. Wśród 46 członków założycieli można znaleźć nazwisko Jana Aleksandra Fredry – syna komediopisarza. Zaś na długiej liście członków zwyczajnych Towarzystwa widnieje dr Wojciech Kętrzyński, długoletni dyrektor Ossolineum (1876–1918).

Od 1867, czyli od początku istnienia, Towarzystwo,  zgodnie z hasłem „w zdrowym ciele zdrowy duch”, zajmowało się upowszechnianiem kultury fizycznej i zdrowego trybu życia wśród Polaków, a zwłaszcza wśród młodzieży. Ponadto szczególnie w czasach zaborów budziło ducha narodowego oraz rozwijało postawy obywatelskie. Wśród sportów Towarzystwo promowało przede wszystkim gimnastykę i szermierkę, ale także popularyzowało nowe, nieznane na ziemiach polskich dyscypliny sportowe, jak football. Zresztą pierwszy w kraju mecz piłkarski rozegrali 14 lipca 1894 roku we Lwowie reprezentanci Sokoła lwowskiego i krakowskiego. Ów ruch promował także skauting, z którego u progu odzyskania niepodległości w listopadzie 1918 zrodził się Związek Harcerstwa Polskiego. Harcerze przejęli od Sokołów wykorzystywane do dzisiaj zawołanie „Czuwaj!”. Przy okazji tej rocznicy należy także odnotować, że Wrocław stał się siedzibą pierwszej filii („gniazda”) utworzonej na Śląsku, co nastąpiło 21 lipca 1894. Za swój symbol Towarzystwo przyjęło lecącego sokoła trzymającego w szponach dwie sztangi do ćwiczeń.

Sprawozdanie "Sokoła"

Sprawozdanie „Sokoła”

Zakład Narodowy im. Ossolińskich (notabene starszy od Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” o 50 lat) posiada zbiory dokumentujące działalność tego ruchu. Są wśród nich książki omawiające historię Towarzystwa (m.in. Henryk Cepnik, Czterdziestolecie „Sokoła” lwowskiego 1867-1907, Lwów 1907), a także zawierające jego regulaminy i sprawozdania. Oprócz tego w zbiorach Ossolineum przechowuje się czasopisma (np. „Przewodnik gimnastyczny Sokół, Przegląd Gimnastyczny”, „Sokół”), a także rękopisy, których autorzy zajmowali się krzewieniem kultury fizycznej. Warto wyróżnić tu manuskrypt prezesa sokolstwa polskiego ze Lwowa Ksawerego Fiszera zatytułowany „Z wrażeń wychodźcy wojennego” (pamiętnik z lat 1914-1915).

Czuwaj!

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności, Edukacja. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.